Shloka 946
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
Devanagari script
अनिवृत्तस्य कालस्य क्षयं प्राप्तो न मुच्यते । “कालपर किसीका भी वश नहीं चलता। वह सदा सावधान रहकर सम्पूर्ण भूतोंको पकाता रहता है। वह कभी लौटनेवाला नहीं है। ऐसे कालके अधीन हुआ प्राणी उससे छुटकारा नहीं पाता है
Transliteration
anivṛttasya kālasya kṣayaṁ prāpto na mucyate |
Translation
जो प्राणी परत न येणाऱ्या काळाच्या आवाक्यात येतो, तो त्याच्या क्षयकारी ग्रासातून सुटत नाही. काळ कोणाच्या वशात नाही; तो सदैव सावध राहून सर्व भूतांना पिकवतो व झिजवतो. तो कधी परतत नाही; म्हणून त्याच्या अधीन झालेला जीव त्यातून मुक्त होत नाही.
Word by Word
अनिवृत्तस्यof the non-returning (time)
अनिवृत्तस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअनिवृत्त
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कालस्यof time
कालस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Genitive, Singular
क्षयम्destruction, end
क्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राप्तःhaving reached / having met with
प्राप्तः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-आप् (प्राप्) → प्राप्त
FormPerfective (past participle), Singular, Masculine, Nominative
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
मुच्यतेis released, is freed
मुच्यते:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive/Reflexive (middle usage)
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaK
Kāla (Time)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes