Shloka 16
Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
निः:संदिग्धमनीहो वै मुक्त: सर्वपरिग्रहै: । विविक्तचारी लघ्वाशी तपस्वी नियतेन्द्रिय:
niḥsaṃdigdhamanīho vai muktaḥ sarvaparigrahaiḥ | viviktacārī laghvāśī tapasvī niyatendriyaḥ ||
भीष्म म्हणाले—जो संशयरहित आणि व्यर्थ धावपळीपासून मुक्त आहे; ज्याने सर्व प्रकारचा परिग्रह व आसक्ती त्यागली आहे; जो एकांतवासी, अल्पाहारी, तपस्वी आणि जितेंद्रिय आहे—तो स्थिर व निश्चल चित्ताने निःसंशय परब्रह्माला प्राप्त होतो.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation and realization of Brahman come through inner discipline: freedom from doubt, renunciation of grasping (parigraha), seclusion from distractions, moderation in food, austerity, and restraint of the senses—culminating in a steady, controlled mind.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma is advising Yudhishthira about the qualities of a true renunciant/aspirant whose disciplined life and unwavering mind lead to certain attainment of the Supreme.