Shloka 8
अव्यक्त–व्यक्त–कारणकार्यविवेकः
Avyakta–Vyakta and Causality: Discrimination of Field and Knower
विषयोंके संसर्गसे, सदा उन्हींमें रचे-पचे रहनेसे तथा मनके द्वारा साधनके विपरीत भोगोंकी इच्छा रखनेसे पुरुषको परब्रह्म परमात्माकी प्राप्ति नहीं होती है ।।
bhīṣma uvāca | viṣayāṇāṃ saṃsargāt sadā teṣv eva race-pace bhāvāt tathā manasā sādhanaviparītān bhogān icchato narasya parabrahma-paramātmaprāptir na bhavati || jñānam utpadyate puṃsāṃ kṣayāt pāpasya karmaṇaḥ | yathā darpaṇatale prakhye paśyaty ātmānam ātmani ||
भीष्म म्हणाले— विषयांच्या संसर्गामुळे, सतत त्यांतच रंगून राहिल्यामुळे आणि मनाने साधनाच्या विरुद्ध भोगांची इच्छा केल्यामुळे पुरुष परब्रह्म परमात्म्याला प्राप्त होत नाही. पापकर्मांचा क्षय झाला कीच मनुष्याच्या अंतःकरणात ज्ञानाचा उदय होतो; जसे स्वच्छ, तेजस्वी आरशातच आपले प्रतिबिंब स्पष्ट दिसते, तसे पापमल नष्ट झाला की आत्मदर्शन होते.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachment to sense-objects and craving for pleasures that oppose spiritual discipline blocks realization of the Supreme; true knowledge dawns only when sinful karma is purified, making the mind like a clean mirror capable of reflecting the Self.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising on liberation-oriented dharma: he contrasts sensory entanglement with inner purification, using the mirror metaphor to explain how moral cleansing enables self-knowledge.