Shloka 3
Śarīrin, Buddhi, and the Limits of Sense-Perception (इन्द्रियबुद्धिशरीरिविचारः)
Devanagari script
नावर्तन्ते पुनः पार्थ मुक्ता: संसारदोषत: । जन्मदोषपरिक्षीणा: स्वभावे पर्यवस्थिता:
Translation
हे पार्थ! जे संसारदोषांपासून मुक्त झाले आहेत ते पुन्हा परत येत नाहीत. जन्मसंबंधी दोष क्षीण करून ते आपल्या स्वभावात—परमात्मस्वरूपात—स्थिर होतात.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
आवर्तन्तेthey return/revolve back
आवर्तन्ते:
TypeVerb
Rootआ√वृत्
FormLat (present indicative), Ātmanepada, 3, plural
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पार्थO Pārtha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
Formmasculine, vocative, singular
मुक्ताःliberated (ones)
मुक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootमुक्त
Formmasculine, nominative, plural
संसारof saṃsāra (worldly existence)
संसार:
TypeNoun
Rootसंसार
Formmasculine, genitive, singular
दोषतःfrom the दोष (faults/defects)
दोषतः:
Apadana
TypeNoun
Rootदोष
Formmasculine, ablative, singular
जन्मof birth
जन्म:
TypeNoun
Rootजन्मन्
Formneuter, genitive, singular
दोषof defect/fault
दोष:
TypeNoun
Rootदोष
Formmasculine, genitive, singular
परिक्षीणाःfully exhausted/ended (in regard to)
परिक्षीणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि-क्षीण
Formmasculine, nominative, plural
स्वभावेin (their) own nature / in the essential nature
स्वभावे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वभाव
Formmasculine, locative, singular
पर्यवस्थिताःfirmly established/abiding
पर्यवस्थिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि-अव-स्थित
Formmasculine, nominative, plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes