Shloka 12

अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः

Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’

Devanagari script

सेनजिदुवाच का बुद्धि: कि तपो विप्र क: समाधिस्तपोधन । किंज्ञानं कि श्रुतं चैव यत्‌ प्राप्प न विषीदसि,सेनजितने पूछा--तपस्याके धनी ब्राह्मणदेव! आपके पास ऐसी कौन-सी बुद्धि, कौन तप, कौन समाधि, कैसा ज्ञान और कौन-सा शास्त्र है, जिसे पाकर आपको किसी प्रकारका विषाद नहीं है

Translation

सेनजित म्हणाला—हे तपोधन ब्राह्मणदेव! तुमची अशी कोणती बुद्धी आहे, कोणते तप आहे, कोणती समाधी आहे, कोणते ज्ञान आणि कोणते श्रुत आहे—जे प्राप्त करून तुम्ही कधीही विषादात पडत नाही?

Word by Word

सेनजित्Senajit (proper name)

उवाचsaid

काwhat? which?

बुद्धिःintellect, understanding

किम्what?

तपःausterity, penance

विप्रO brahmin

कःwhat? which?

समाधिःconcentration, meditative absorption

तपोधनO one whose wealth is austerity

किम्what?

ज्ञानम्knowledge

किम्what?

श्रुतम्learning, what has been heard (scriptural study)

चand

एवindeed, just

यत्which (that) (thing)

प्राप्यhaving obtained

नnot

विषीदसिyou grieve, you become despondent

Speaker

भीष्म उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes