Shloka 13
मृत्यु-काल-प्रबोधनम् (Instruction on Mortality, Time, and Truth) — Mahābhārata, Śānti-parva 169
अल्पेडप्यपकृते मूढस्तथाज्ञानात् कृतेडपि च । कार्यसेवी च मित्रेषु मित्रद्धेषी नराधिप
bhīṣma uvāca | alpe 'py apakṛte mūḍhas tathājñānāt kṛte 'pi ca | kāryasevī ca mitreṣu mitradveṣī narādhipa |
भीष्म म्हणाले—हे राजन्! जो थोड्याशा अपकारावरही मूढ होऊन क्रोधाने विरोधी होतो, आणि अज्ञानाने घडलेल्या अपराधावरही वैर सोडत नाही; जो मित्रांशी केवळ आपले काम साधण्यासाठीच वागतो, पण खरे तर मित्रद्वेषी असतो—त्याच्याशी संधी करू नये. जो सतत दुसऱ्यांचे दोष शोधतो तोही संधीस योग्य नाही. आता संधीस योग्य पुरुष सांगतो—ऐका.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Alliance (sandhi) should be based on tested character. A person who becomes hostile over minor slights, refuses to forgive unintentional faults, and uses friendship only as a tool is fundamentally unsafe; such a ‘friend-hater’ should not be trusted with peace or partnership.
In Shanti Parva’s instruction on dharma and polity, Bhishma addresses the king and lists the kinds of people with whom one should not make treaties or friendships, then signals that he will next describe those who are fit for alliance.