Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation

यो वैश्य: स्याद्‌ बहुपशुर्हीनक्रतुरसोमप: । कुट॒म्बात्‌ तस्य तद्‌ वित्तं यज्ञार्थ पार्थिवो हरेत्‌,यदि धर्मात्मा राजाके रहते हुए किसी यज्ञकर्ताका, विशेषतः ब्राह्मणका यज्ञ धनके बिना अधूरा रह जाय--उसके एक अंशकी पूर्ति शेष रह जाय तो राजाको चाहिये कि उसके राज्यमें जो बहुत पशुओं तथा वैभवसे सम्पन्न वैश्य हो, यदि वह यज्ञ तथा सोमयागसे रहित हो तो उसके कुटुम्बसे उस धनको यज्ञके लिये ले ले

yo vaiśyaḥ syād bahupaśur hīnakratur asomapāḥ | kuṭumbāt tasya tad vittaṃ yajñārthaṃ pārthivo haret, yadi dharmātmā rājā ||

भीष्म म्हणाले—जो वैश्य पुष्कळ पशुधन व संपत्तीने समृद्ध असूनही यज्ञकर्मात हीन असेल आणि सोमयाग करीत नसेल, त्याच्या कुटुंबातून राजा यज्ञासाठी धन घेईल. विशेषतः जेव्हा एखाद्या यजमानाचा—आणि खासकरून ब्राह्मणाचा—यज्ञ धनाभावामुळे एका अंशात अपूर्ण राहतो, तेव्हा धर्मरक्षणासाठी हे योग्य आहे.

यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वैश्यःa Vaiśya
वैश्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवैश्य
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्should be / may be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
बहु-पशुःhaving many cattle
बहु-पशुः:
TypeAdjective
Rootबहुपशु
FormMasculine, Nominative, Singular
हीन-क्रतुःdevoid of sacrifices
हीन-क्रतुः:
TypeAdjective
Rootहीनक्रतु
FormMasculine, Nominative, Singular
असोमपःnot a Soma-drinker (not performing Soma rites)
असोमपः:
TypeAdjective
Rootअसोमप
FormMasculine, Nominative, Singular
कुटुम्बात्from (his) household/family
कुटुम्बात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकुटुम्ब
FormNeuter, Ablative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वित्तम्wealth
वित्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootवित्त
FormNeuter, Accusative, Singular
यज्ञ-अर्थम्for the sake of a sacrifice
यज्ञ-अर्थम्:
Sampradana
TypeIndeclinable
Rootयज्ञार्थ
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Singular
हरेत्should take/appropriate
हरेत्:
TypeVerb
Rootहृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
R
rājā (king)
V
vaiśya
K
kuṭumba (household)
Y
yajña
S
soma (Soma-sacrifice/Soma)