Shloka 533
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
एवं वा तपसा युक्तो ब्रह्मृहा सवनी भवेत् | ब्रह्महत्या करनेवाला मनुष्य उस मरे हुए ब्राह्मगकी खोपड़ी लेकर अपना पापकर्म लोगोंको सुनाता रहे और बारह वर्षोतक ब्रह्मचर्यका पालन करते हुए सबेरे, शाम तथा दोपहर तीनों समय स्नान करे। इस प्रकार वह तपस्यामें संलग्न रहे। इससे उसकी शुद्धि हो जाती है
evaṁ vā tapasā yukto brahmahā sāvanī bhavet |
भीष्म म्हणाले— अथवा ब्राह्मणवध करणारा तपस्येने शुद्ध होऊ शकतो. मारलेल्या ब्राह्मणाची कवटी आपल्या कृत्याचे चिन्ह म्हणून वाहून तो लोकांसमोर उघडपणे आपले पाप कबूल करील, बारा वर्षे कठोर ब्रह्मचर्य पाळील आणि प्रातः, मध्यान्ह व सायंकाळ—या तिन्ही वेळी स्नान करील. अशा प्रकारे तपात स्थिर राहिल्यास तो ब्रह्महत्येच्या महापापातून शुद्ध होतो.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even the gravest moral transgression (brahmahatyā) is addressed within dharma through prāyaścitta: public acknowledgment of wrongdoing, sustained self-restraint (brahmacarya), and disciplined ritual purification over a long period, aiming at inner reform and social-ethical accountability.
In Bhishma’s instruction on dharma during the Shanti Parva, he outlines an alternative expiatory regimen for a Brahmin-slayer: carrying the slain Brahmin’s skull as a sign of guilt, confessing the act, observing twelve years of celibacy, and bathing at the three daily ritual times, by which purification is said to be attained.