Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Tapas as the Root of Attainment (तपः—साधनमूलप्रशंसा)

तव शाखा महाशाख स्कन्धांश्व विपुलांस्तथा । न वै प्रभग्नान्‌ पश्यामि मारुतेन कथंचन,“महान्‌ शाखाओंसे सुशोभित वनस्पते! मैं देखता हूँ कि तुम्हारी शाखाओं और मोटे तनोंको वायुदेव भी किसी तरह तोड़ नहीं सके हैं

tava śākhā mahāśākha skandhāṁś ca vipulāṁs tathā | na vai prabhagnān paśyāmi mārutena kathaṁcana ||

भीष्म म्हणाले—महाशाखा व विशाल खोडांनी शोभणाऱ्या वनस्पते! वायुदेवांनी कशाही प्रकारे तुझ्या फांद्या वा जाड खोडे मोडली आहेत असे मला दिसत नाही. ज्याची मुळे दृढ आणि जो धर्म-क्रमात स्थित, तो कल्लोळात सहज ढळत नाही.

तवof you/your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Genitive, Singular
शाखाःbranches
शाखाः:
Karta
TypeNoun
Rootशाखा
FormFeminine, Nominative, Plural
महाशाखO great-branched one
महाशाख:
Sambodhana
TypeNoun (vocative address)
Rootमहाशाख
FormMasculine, Vocative, Singular
स्कन्धान्trunks/stems
स्कन्धान्:
Karma
TypeNoun
Rootस्कन्ध
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विपुलान्broad/large
विपुलान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविपुल
FormMasculine, Accusative, Plural
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
not
:
TypeIndeclinable
Root
वैindeed/for sure
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
प्रभग्नान्broken/shattered
प्रभग्नान्:
Karma
TypeAdjective (PPP used substantively)
Rootप्र-भज् (भक्त/भग्न as past passive participle stem)
FormMasculine, Accusative, Plural
पश्यामिI see
पश्यामि:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
मारुतेनby the wind
मारुतेन:
Karana
TypeNoun
Rootमारुत
FormMasculine, Instrumental, Singular
कथंचनin any way/at all
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन

भीष्म उवाच

B
Bhishma (Bhīṣma)
T
Tree (vanaspati)
W
Wind-god (Māruta/Vāyu)