Shloka 71
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
गृध्र उदाच अश्रुपातपरिक्लिन्न: पाणिस्पर्शप्रपीडित: । धर्मराजप्रयोगाच्च दीर्घनिद्रां प्रवेशित:
Translation
गिधाड म्हणाले—तुमच्या अश्रूंनी ज्याचे शरीर भिजले आहे आणि तुमच्या हातांच्या स्पर्शाने जो वारंवार दाबला गेला आहे, असा हा बालक धर्मराजाच्या आदेशाने दीर्घ निद्रेत प्रविष्ट झाला आहे.
Word by Word
गृध्रःthe vulture
गृध्रः:
Karta
TypeNoun
Rootगृध्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular
अश्रुपातपरिक्लिन्नःsoaked (pariklinna) by the falling of tears
अश्रुपातपरिक्लिन्नः:
TypeAdjective
Rootअश्रुपातपरिक्लिन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
पाणिस्पर्शप्रपीडितःpressed/afflicted by the touch of hands
पाणिस्पर्शप्रपीडितः:
TypeAdjective
Rootपाणिस्पर्शप्रपीडित
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मराजप्रयोगात्due to/at the behest (lit. from the injunction) of Dharmarāja
धर्मराजप्रयोगात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्मराजप्रयोग
FormMasculine, Ablative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दीर्घनिद्राम्long sleep (i.e., death)
दीर्घनिद्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootदीर्घनिद्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रवेशितःhas been made to enter / has entered (as if caused)
प्रवेशितः:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
FormMasculine, Nominative, Singular, Passive (past passive participle)
Speaker
जम्बुक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes