Shloka 53
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
अथवास्तंगते सूर्ये संध्धाकाल उपस्थिते । ततो नेष्यथ वा पुत्रमिहस्था वा भविष्यथ,अच्छा, इतना ही करो कि जबतक सूर्य अस्त न हो और संध्याकाल उपस्थित न हो जाय, तबतक यहाँ रुके रहो; फिर अपने इस पुत्रको साथ ले जाना अथवा यहीं बैठे रहना
Transliteration
athavāstaṅgate sūrye sandhyākāla upasthite | tato neṣyatha vā putram ihasthā vā bhaviṣyatha ||
Translation
जम्बूक म्हणाला—किंवा असे करा: सूर्य अस्त होईपर्यंत आणि संध्याकाळ येईपर्यंत इथेच थांबा; मग या पुत्राला बरोबर नेणे किंवा इथेच राहणे—जे योग्य ते करा।
Word by Word
अथवाor else
अथवा:
TypeIndeclinable
Rootअथवा
अस्तंगतेwhen (he) has set
अस्तंगते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअस्तंगत
FormMasculine, Locative, Singular
सूर्येin/at the sun (i.e., when the sun)
सूर्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Locative, Singular
संध्याकालेat twilight-time
संध्याकाले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंध्याकाल
FormMasculine, Locative, Singular
उपस्थितेwhen (it is) present/arrived
उपस्थिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउपस्थित
FormMasculine, Locative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
नेष्यथyou will lead/take
नेष्यथ:
TypeVerb
Rootनी
FormSimple Future (Luṭ), Second, Plural, Parasmaipada
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
स्थाःstay (you all)!
स्थाः:
TypeVerb
Rootस्था
FormImperative (Loṭ), Second, Plural, Parasmaipada
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
भविष्यथyou will be / you will remain
भविष्यथ:
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (Luṭ), Second, Plural, Parasmaipada
Speaker
जम्बुक उवाच
Characters & Entities
ज
जम्बुक (Jambuka)स
सूर्य (the Sun)स
संध्याकाल (twilight time)प
पुत्र (the boy/son)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes