Shloka 66
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
“जैसे-जैसे ही जीवन सुरक्षित रहे, उसे बिना अवहेलनाके करना चाहिये। मरनेसे जीवित रहना श्रेष्ठ है, क्योंकि जीवित पुरुष पुन: धर्मका आचरण कर सकता है ।।
yathā-yathā hi jīvanaṃ surakṣitaṃ bhavet, tad anavamānataḥ kartavyam | maraṇād jīvitaṃ śreyaḥ, yataḥ jīvan puruṣaḥ punaḥ dharmam ācarituṃ śaknoti || so 'haṃ jīvitam ākāṅkṣan abhakṣyasyāpi bhakṣaṇam | vyavasye buddhi-pūrvaṃ vai tad bhavān anumanyatām ||
जोपर्यंत जीवनरक्षा शक्य आहे, तोपर्यंत तिला तुच्छ न मानता वाचविले पाहिजे. मरणापेक्षा जगणे श्रेष्ठ; कारण जिवंत पुरुष पुन्हा धर्माचे आचरण करू शकतो. म्हणून जीवनाची इच्छा धरून मी बुद्धिपूर्वक या अभक्ष्याचेही भक्षण करण्याचा निश्चय केला आहे; तुम्ही यास अनुमोदन द्या.
घपच उवाच
Educational Q&A
Preserving life is presented as a legitimate priority because continued life enables future practice of dharma; thus, in extremity, one may choose a normally prohibited act with conscious deliberation, aiming to return to righteous conduct later.
The speaker argues for safeguarding life and seeks approval for a decision made under necessity: to eat something classified as abhakṣya (forbidden), justifying it as a means to survive and thereby remain capable of practicing dharma again.