Shloka 51
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
Devanagari script
क्षुधित: कलुषं यातो नास्ति हीरशनार्थिन: । क्षुच्च मां दूषयत्यत्र हरिष्यामि श्वजाघनीम्,“भूखके मारे यह पापकर्म करनेपर उतर आया हूँ। भोजनकी इच्छावाले भूखे मनुष्यको कुछ भी करनेमें लज्जा नहीं आती। भूख ही मुझे कलंकित कर रही है, अतः मैं यह कुत्तेकी जाँघ ले जाऊँगा
Transliteration
kṣudhitaḥ kaluṣaṃ yāto nāsti hrīraśanārthinaḥ | kṣuc ca māṃ dūṣayaty atra hariṣyāmi śvajāghanīm ||
Translation
भुकेने व्याकुळ होऊन मी कलुषित मार्गावर आलो आहे; अन्नाची इच्छा असलेल्या भुकेल्या माणसाला लाज आडवत नाही. येथे भूकच मला कलंकित करते; म्हणून मी ही कुत्र्याची जांघ घेऊन जाईन.
Word by Word
क्षुधितःhungry
क्षुधितः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षुधित (क्षुध् + क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
कलुषम्sin/impurity
कलुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootकलुष
FormNeuter, Accusative, Singular
यातःhas gone/has come to
यातः:
Karta
TypeVerb
Rootया (क्त)
FormPast (perfective participle), Singular, Masculine, Nominative
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 3, Singular
हीindeed/for
ही:
TypeIndeclinable
Rootहि
अशनार्थिनःof one desiring food
अशनार्थिनः:
TypeNoun
Rootअशनार्थिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
क्षुच्hunger
क्षुच्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षुच्
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअहम्
FormAccusative, Singular
दूषयतिdefiles/taints
दूषयति:
TypeVerb
Rootदूष्
FormPresent, 3, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
हरिष्यामिI will take/carry off
हरिष्यामि:
TypeVerb
Rootहृ
FormFuture, 1, Singular
श्वजाघनीम्a dog's thigh (meat)
श्वजाघनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्वजाघनी
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
घपच उवाच
Characters & Entities
K
kṣut (hunger)Ś
śvajāghanī (dog’s thigh)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes