Shloka 54
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
Devanagari script
प्रहरिष्यन् प्रियं ब्रूयात् प्रहत्यैव प्रियोत्तरम् । असिनापि शिरश्छित्त्वा शोचेत च रुदेत च,“प्रहार करनेके लिये उद्यत होकर भी प्रिय वचन बोले, प्रहार करनेके पश्चात् भी प्रिय वाणी ही बोले, तलवारसे शत्रुका मस्तक काटकर भी उसके लिये शोक करे और रोये
Transliteration
praharīṣyan priyaṁ brūyāt prahatyaiva priyottaram | asināpi śiraś chittvā śocet ca rudet ca |
Translation
भीष्मांनी शिकविले—प्रहार करण्यास उद्यत असतानाही प्रिय वचन बोलावे; प्रहार केल्यानंतरही प्रिय वाणीनेच उत्तर द्यावे. तलवारीने शत्रूचे शिर छाटले तरी त्याच्यासाठी शोक करावा आणि रडावे.
Word by Word
प्रहरिष्यन्about to strike / intending to strike
प्रहरिष्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-हृ (धातु)
Formशतृ (लट्-भविष्यत्/परस्मैपदी भविष्यत्कालिक कृदन्त-प्रयोगः), पुं, प्रथमा, एकवचन
प्रियम्pleasant, dear (words)
प्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
ब्रूयात्should speak
ब्रूयात्:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथम, एकवचन
प्रहत्यhaving struck
प्रहत्य:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-हन् (धातु)
Formक्त्वा (ल्यप्) अव्ययभावः, true
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formtrue
प्रिय-उत्तरम्a pleasant reply / pleasant speech in return
प्रिय-उत्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रिय + उत्तर
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
असिनाwith a sword
असिना:
Karana
TypeNoun
Rootअसि
Formपुं, तृतीया, एकवचन
अपिeven
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formtrue
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
छित्त्वाhaving cut off
छित्त्वा:
Karma
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formक्त्वा, true
शोचेतshould grieve
शोचेत:
Karta
TypeVerb
Rootशुच् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथम, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formtrue
रुदेतshould weep
रुदेत:
Karta
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथम, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formtrue
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaE
enemy (śatru, implied)S
sword (asi)H
head (śiraḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes