Shloka 25
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
Devanagari script
पूजन्युवाच सकृत् कृतापराधस्य तत्रैव परिलम्बतः । न तद् बुधाः प्रशंसन्ति श्रेयस्तत्रापसर्पणम्
Translation
पूजनी म्हणाली—राजन्! जो एकदा अपराध करतो, त्याने त्याच ठिकाणी थांबून राहणे हे ज्ञानी पुरुष प्रशंसत नाहीत; तेथून दूर जाणेच त्याच्या हिताचे आहे।
Word by Word
पूजनीयःPujaniya (a person named Pujaniya)
पूजनीयः:
Karta
TypeNoun
Rootपूजनीय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular
सकृत्once
सकृत्:
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
कृतापराधस्यof one who has committed an offense
कृतापराधस्य:
TypeNoun
Rootकृतापराध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
परिलम्बतःof (him) lingering/remaining (there)
परिलम्बतः:
TypeVerb
Rootपरि-लम्ब् (धातु) / परिलम्बत् (प्रातिपदिक)
FormPresent participle (शतृ), Masculine/Neuter (agreeing with genitive singular referent), Genitive, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
तत्that (act)
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
बुधाःthe wise (men)
बुधाः:
Karta
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रशंसन्तिpraise/commend
प्रशंसन्ति:
TypeVerb
Rootप्र-शंस् (धातु)
FormPresent (Laṭ), Third, Plural
श्रेयःthe better course/welfare
श्रेयः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रेयस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्रthere/from there (in that situation/place)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
अपसर्पणम्withdrawing/going away
अपसर्पणम्:
TypeNoun
Rootअप-सृप् (धातु) / अपसर्पण (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
ब्रह्मदत्त उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes