Shloka 140
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
यो यस्मिन् जीवति स्वार्थ पश्येत् पीडां न जीवति । स तस््य मित्र तावत् स्याद् यावन्न स्याद् विपर्यय:
Translation
जो एखाद्याच्या जिवंतपणी आपला स्वार्थ साधला जातो असे पाहतो आणि तो मेला तर आपली हानी होईल असे मानतो, तो तोपर्यंत त्याचा मित्र राहतो—जोवर त्या स्थितीत उलटफेर होत नाही.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
यस्मिन्in whom / while (he) is (alive)
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
जीवतिlives / is alive
जीवति:
TypeVerb
Rootजीव्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
स्वार्थम्one's own interest
स्वार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
पश्येत्would see / perceives
पश्येत्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormOptative (Potential), Third, Singular, Parasmaipada
पीडाम्harm, loss, affliction
पीडाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपीडा
FormFeminine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
जीवतिlives / remains (as a friend)
जीवति:
TypeVerb
Rootजीव्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
मित्रम्friend
मित्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Nominative, Singular
तावत्so long / till then
तावत्:
TypeIndeclinable
Rootतावत्
स्यात्would be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Potential), Third, Singular, Parasmaipada
यावत्as long as / until
यावत्:
TypeIndeclinable
Rootयावत्
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
स्यात्would be / occurs
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Potential), Third, Singular, Parasmaipada
विपर्ययःreversal, change of situation
विपर्ययः:
Karta
TypeNoun
Rootविपर्यय
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes