Shloka 13

आपद्-राजनीतिः (Āpad-rājanīti) — Policy Options in Multi-Front Crisis

Devanagari script

कृश उवाच दुर्लभो5प्यथवा नास्ति यो<र्थी धृतिमवाप्नुयात्‌ स दुर्लभतरस्तात योडर्थिनं नावमन्यते,दुर्बल शरीरवाले मुनिने कहा--तात! जो याचक धैर्य धारण कर सके अर्थात्‌ किसी वस्तुकी आवश्यकता होनेपर भी उसके लिये किसीसे याचना न करे, वह दुर्लभ है एवं जो याचना करनेवाले याचककी अवहेलना न करे--आदरपूर्वक उसकी इच्छा पूर्ण करे, ऐसा पुरुष संसारमें अत्यन्त दुर्लभ है

Transliteration

kṛśa uvāca durllabho 'py athavā nāsti yo 'rthī dhṛtim avāpnuyāt | sa durllabhataras tāta yo 'rthinaṃ nāvamanyate ||

Translation

कृश म्हणाले—तात! जो गरजू धैर्य धारण करतो—म्हणजे गरज असूनही कोणाकडे याचना करत नाही—तो दुर्लभ आहे, कदाचित नसतोच. पण त्याहूनही अधिक दुर्लभ तो पुरुष, जो याचकाचा अवमान करत नाही; आदराने त्याची विनंती पूर्ण करतो.

Word by Word

कृशःKṛśa (proper name)

उवाचsaid

दुर्लभःrare, hard to find

अपिeven/also

अथवाor else

नnot

अस्तिexists/is

यःwho

अर्थीa seeker/suppliant; one in need

धृतिम्steadfastness, fortitude

अवाप्नुयात्might obtain/attain

सःhe/that one

दुर्लभतरःrarer (more difficult to find)

तातdear one/son (address)

यःwho

अर्थिनम्a suppliant; one who asks

नnot

अवमन्यतेdespises, disrespects

Speaker

कृश उवाच

Characters & Entities

Kṛśa

tāta (addressee)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes