Shloka 4

Śīla-prāpti and Śīla-lakṣaṇa (शीलप्राप्ति-शीललक्षणम्) | On the Acquisition and Marks of Character

Devanagari script

धर्ममूल: सदैवार्थ: कामो<र्थफलमुच्यते । संकल्पमूलास्ते सर्वे संकल्पो विषयात्मक:,इनमें धर्म सदा ही अर्थकी प्राप्तिका कारण है और काम अर्थका फल कहलाता है, परंतु इन तीनोंका मूल कारण है संकल्प और संकल्प है विषयरूप

Transliteration

bhīṣma uvāca | dharmamūlaḥ sadaivārthaḥ kāmo 'rthaphalam ucyate | saṅkalpamūlāḥ te sarve saṅkalpo viṣayātmakaḥ ||

Translation

धर्म हा सदैव अर्थाचा मूलकारण आहे आणि काम हा अर्थाचा फल म्हणतात. परंतु धर्म, अर्थ आणि काम—या तिन्हींचे मूळ संकल्प आहे; आणि संकल्प हा विषयाधिष्ठित असतो।

Word by Word

धर्ममूलःhaving dharma as its root / rooted in dharma

सदाalways

एवindeed / only

अर्थःwealth / purpose (artha)

कामःdesire (kāma)

अर्थफलम्the fruit/result of artha

उच्यतेis said / is called

संकल्पमूलाःhaving saṅkalpa as their root

तेthey / those

सर्वेall

संकल्पःintention / resolve (saṅkalpa)

विषयात्मकःconsisting of objects / object-natured

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes