Shloka 43
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
प्रदाय गूढानि वसूनि राजन् प्रच्छिद्य भोगानवधाय च स्वान् | दुष्टान् स्वदोषैरिति कीर्तयित्वा पुरेषु राष्ट्रषु च योजयन्ति,देवराज! राजा अपने ही आदमियोंके विषयमें यह प्रचार कर देते हैं कि “ये लोग दोषसे दूषित हो गये हैं; अतः मैंने इन दुष्टोंको राज्यसे बाहर निकाल दिया है। ये दूसरे देशमें चले गये हैं। ऐसा करके उन्हें वह शत्रुओंके राज्यों और नगरोंका भेद लेनेके कार्यमें नियुक्त कर देते हैं। ऊपरसे तो वे उनकी सारी भोग-सामग्री छीन लेते हैं; परंतु गुप्तरूपसे उन्हें प्रचुर धन अर्पित करके उनके साथ कुछ अन्य आत्मीय जनोंको भी लगा देते हैं
pradāya gūḍhāni vasūni rājan pracchidya bhogān avadhāya ca svān | duṣṭān svadoṣair iti kīrtayitvā pureṣu rāṣṭreṣu ca yojayanti devarāja |
भीष्म म्हणाले—देवराज! राजा कधी गुप्तपणे भरपूर धन देतो; पण वरवर पाहता एखाद्याची भोगसामग्री कापून टाकतो आणि आपल्या लोकांनाही टाकून दिल्यासारखे दाखवतो. मग तो जाहीर करतो—“हे लोक स्वतःच्या दोषांनी दूषित झाले आहेत; म्हणून मी या दुष्टांना राज्याबाहेर घालवले; ते परदेशी गेले आहेत.” असे सांगून तो त्यांना शत्रूंच्या नगर-राज्यांत भेद घेणे व गुप्त वार्ता मिळवणे या कामी नेमतो. बाहेरून सर्व साधने जप्त करतो; पण आतून त्यांना मुबलक निधी देऊन काही विश्वासू लोकही सोबत लावतो.
भीष्म उवाच