उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
सुविश्रब्धान् कृतारम्भानुपन्यासान् प्रतापितान् | बहिश्चरानुपन्यासान् कृतवेश्मानुसारिण:,शस्त्र और कवच उतार देनेके बाद, युद्धस्थलसे प्रस्थान करते समय, घूमते-फिरते समय और खाने-पीनेके अवसरपर किसीको न मारे। इसी प्रकार जो बहुत घबराये हुए हों, पागल हो गये हों, घायल हों, दुर्बल हो गये हों, निश्चिन्त होकर बैठे हों, दूसरे किसी काममें लगे हों, लेखनका कार्य करते हों, पीड़ासे संतप्त हों, बाहर घूम रहे हों, दूरसे सामान लाकर लोगोंके निकट पहुँचानेका काम करते हों अथवा छावनीकी ओर भागे जा रहे हों, उनपर भी प्रहार न करे
bhīṣma uvāca | suviśrabdhān kṛtārambhān upanyāsān pratāpitān | bahiścarān upanyāsān kṛtaveśmānusāriṇaḥ ||
भीष्म म्हणाले—जे निर्धास्त व असावध असतील, ज्यांनी काम सुरू केलेले नसेल किंवा सोडून दिले असेल, जे नेहमीच्या कामधंद्यात किंवा दूतकार्यांत गुंतलेले असतील, जे थकलेले किंवा दुःखित असतील, जे मुख्य रेषेबाहेर फिरत असतील, किंवा छावणी/निवासाकडे जात असतील—त्यांच्यावर प्रहार करू नये. जे प्रत्यक्ष युद्धात सहभागी नाहीत त्यांच्यावर हिंसा करणे युद्धधर्मास विरुद्ध आहे.
भीष्म उवाच