Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

यदृच्छया निपतितं चक्रमादित्यगोचरम्‌ । महावातसमुत्थेन संशुष्कमिव सागरम्‌

sañjaya uvāca |

yadṛcchayā nipatitaṃ cakram ādityagocaram |

mahāvātasamutthena saṃśuṣkam iva sāgaram |

संजय म्हणाला—जणू दैवयोगाने सूर्यचक्रच मार्गातून कोसळले असावे, जणू प्रचंड वाऱ्याने समुद्र आटून गेला असावा—तसा त्या वेळी दुर्योधन दिसत होता. दैव आणि युद्धकर्माच्या फळांनी त्याचे तेज व आत्मविश्वास मोडून पडले; त्याचे बळ निष्फळ झाले होते।

यदृच्छयाby chance
यदृच्छया:
Karana
TypeNoun
Rootयदृच्छा
FormFeminine, Instrumental, Singular
निपतितम्fallen down
निपतितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootनि-पत्
FormNeuter, Nominative, Singular
चक्रम्wheel/disc
चक्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootचक्र
FormNeuter, Nominative, Singular
आदित्य-गोचरम्in the range/path of the sun
आदित्य-गोचरम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootआदित्यगोचर
FormNeuter, Nominative, Singular
महावत-समुत्थेनraised by a great wind
महावत-समुत्थेन:
Karana
TypeAdjective
Rootमहावतसमुत्थ
FormNeuter, Instrumental, Singular
संशुष्कम्completely dried up
संशुष्कम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-शुष्
FormNeuter, Nominative, Singular
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Formtrue
सागरम्ocean
सागरम्:
Karta
TypeNoun
Rootसागर
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ā
Āditya (the Sun)
C
cakra (solar disc)
S
sāgara (ocean)

Educational Q&A

The verse uses cosmic similes to show how pride and power can collapse suddenly; in war, adharma-driven ambition meets inevitable reversal, highlighting impermanence and the moral weight of karma.

Sañjaya describes the scene with striking comparisons—sun’s disc fallen, ocean dried by a gale—to convey the shock and ruin visible in Duryodhana’s condition at that moment.