Shloka 293
स मया समनुप्राप्तो नास्मि शोच्य: कथंचन । “मैं अमित तेजस्वी श्रीकृष्णके अद्भुत प्रभावको मानता हुआ भी कभी उनकी प्रेरणासे अच्छी तरह पालन किये हुए क्षत्रियधर्मसे विचलित नहीं हुआ। मैंने उस धर्मका फल प्राप्त किया है; अतः किसी प्रकार भी मैं शोकके योग्य नहीं हूँ
sa mayā samanupprāpto nāsmi śocyaḥ kathaṃcana |
संजय म्हणाला—“हा अंत माझ्यावर आला आहे; तरीही मी कधीही शोक करण्यास योग्य नाही. अमित तेजस्वी श्रीकृष्णांचा अद्भुत प्रभाव जाणूनही, त्यांच्या प्रेरणेने यथोचित पाळलेल्या क्षात्रधर्मापासून मी कधीच ढळलो नाही. त्या धर्माचे फळ मला प्राप्त झाले आहे; म्हणून माझ्याविषयी शोक करण्याचे कारण नाही.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Steadfast adherence to one’s rightful duty (here, kṣatriya-dharma) removes the basis for lamentation: when action is aligned with dharma and carried through under right understanding, the resulting fate—however harsh—need not be met with self-pity or moral regret.
Sañjaya voices a stance of non-lamentation about his condition or end, grounding it in having remained unwavering in properly performed kṣatriya conduct and in having accepted Śrī Kṛṣṇa’s extraordinary influence and guidance; thus he declares himself not an object of grief.