Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

शल्यस्य सेनापत्याभ्युपगमः | Śalya’s Acceptance of Command

“निश्चय ही युद्धमें प्राण देनेवालोंकी ओर अप्सराएँ बड़ी प्रसन्नतासे निहारा करती हैं। पितृगण उन्हें अवश्य ही देवताओं-की सभामें सम्मानित होते देखते हैं। वे स्वर्गमें अप्सराओंसे घिरकर आनन्दित होते देखे जाते हैं ।। पन्थानममरैर्यान्तं शूरैश्वैवानिवर्तिभि: । अपि तत्संगतं मार्ग वयमध्यारुहेमहि,“देवता तथा युद्धमें पीठ न दिखानेवाले शूरवीर जिस मार्गसे जाते हैं, क्या उसी मार्गपर अब हमलोग भी वृद्ध पितामह, बुद्धिमान्‌ आचार्य द्रोण, जयद्रथ, कर्ण तथा दुःशासनके साथ आरूढ़ होंगे?

sañjaya uvāca |

niścaya hi yuddhe prāṇa-dāyināṁ prati apsarasaḥ prītāḥ samantān nirīkṣante |

pitaras tān niyataṁ devānāṁ sabhāyāṁ satkṛtān paśyanti |

te svarge apsarobhiḥ parivṛtā ānanditā dṛśyante ||

panthānam amarair yāntaṁ śūraiś caivānivartibhiḥ |

api tat-saṅgataṁ mārgaṁ vayam adhyāruhemahi |

vṛddha-pitāmahaṁ buddhimantam ācārya-droṇam jayadratham karṇam duḥśāsanaṁ ca saha ||

संजय म्हणाला—निश्चयच युद्धात प्राण अर्पण करणाऱ्यांकडे अप्सरा अत्यंत आनंदाने पाहतात. पितर त्यांना देवसभेत निःसंशय पूजित होताना पाहतात. स्वर्गात अप्सरांनी वेढलेले ते आनंदित दिसतात. ज्या मार्गाने अमर आणि युद्धात कधीही न फिरणारे शूर जातात—तोच मार्ग आपणही आता आरूढ करावा काय?

पन्थानम्path
पन्थानम्:
Karma
TypeNoun
Rootपन्थन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अमरैःby the immortals (gods)
अमरैः:
Karana
TypeNoun
Rootअमर
FormMasculine, Instrumental, Plural
यान्तम्going, proceeding
यान्तम्:
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
शूरैःby heroes
शूरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अनिवर्तिभिःby those who do not turn back (unretreating)
अनिवर्तिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootअनिवर्तिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
अपिalso; (in questions) whether
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
संगतम्appropriate, fitting
संगतम्:
TypeAdjective
Rootसंगत
FormNeuter, Accusative, Singular
मार्गम्path, way
मार्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootमार्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Plural
अध्यारुहेमहिmay we ascend / shall we mount
अध्यारुहेमहि:
TypeVerb
Rootअधि-आ-रुह् (धातु)
Formलोट् (optative/benedictive sense in epic usage; formally vidhi-lin/lot-like in manuscripts varies), modal (wish/possibility), First, Plural, Parasmaipada
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

संजय उवाच

S
Sanjaya
A
Apsarases
P
Pitrs (ancestral Fathers)
D
Devas (gods/immortals)
S
Svarga (heaven)
B
Bhishma (pitamaha)
D
Drona
J
Jayadratha
K
Karna
D
Duhshasana