Shloka 18
Sarasvatī-Śāpavimokṣa, Rākṣasa-Mokṣa, and Aruṇā-Tīrtha
Indra–Namuci Expiation
Devanagari script
तब कुपित हुए मुनिने उससे कहा--“वसिष्ठको शीघ्र यहाँ बहाकर ले आओ, जिससे आज मैं इनका वध कर डालूँ।' यह सुनकर सरस्वती नदी व्यथित हो उठी ।। प्राउ्जलिं तु ततः कृत्वा पुण्डरीकनिभेक्षणा । प्राकम्पत भूशं भीता वायुनेवाहता लता,वह कमलनयना अबला हाथ जोड़कर वायुके झकोरेसे हिलायी गयी लताके समान अत्यन्त भयभीत हो जोर-जोरसे काँपने लगी
Transliteration
praāñjaliṁ tu tataḥ kṛtvā puṇḍarīkanibhekṣaṇā | prākampata bhṛśaṁ bhītā vāyunā ivāhatā latā ||
Translation
मग कमलनयना सरस्वतीने हात जोडले आणि वाऱ्याच्या झोताने हललेल्या वेलीसारखी ती अत्यंत भयभीत होऊन जोरजोराने थरथर कापू लागली.
Word by Word
प्राञ्जलिम्with joined hands (añjali)
प्राञ्जलिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राञ्जलि
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
पुण्डरीक-निभ-ईक्षणाshe whose eyes are like lotuses
पुण्डरीक-निभ-ईक्षणा:
Karta
TypeAdjective
Rootपुण्डरीक-निभ-ईक्षणा
FormFeminine, Nominative, Singular
प्राकम्पत्trembled
प्राकम्पत्:
TypeVerb
Rootकम्प्
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
भृशम्greatly/exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
भीताfrightened
भीता:
Karta
TypeAdjective
Rootभीत
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
वायुनाby the wind
वायुना:
Karana
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Instrumental, Singular
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आहताstruck/lashed
आहता:
Karta
TypeAdjective
Rootआ-हन्
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
लताcreeper/vine
लता:
Karta
TypeNoun
Rootलता
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
S
Sarasvatī (river-goddess)V
Vasiṣṭha (mentioned in the narrative context)W
wind (vāyu)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes