Shloka 45

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake

Devanagari script

धार्तराष्ट्रास्तत: सर्वे प्रायशो विमुखा भवन्‌ । उस समय विजयसे उल्लसित होनेवाले पाण्डवोंने बड़े जोरसे सिंहनाद किया। इससे आपके सभी सैनिक प्राय: युद्धसे विमुख हो गये ।। ४४ $ ।। तान्‌ वै विमनसो दृष्ट्वा माद्रीपुत्र: प्रतापवान्‌

Transliteration

dhārtarāṣṭrās tataḥ sarve prāyaśo vimukhā abhavan | tān vai vimanaso dṛṣṭvā mādrīputraḥ pratāpavān ||

Translation

संजय म्हणाला—त्यानंतर धार्तराष्ट्रांचे बहुतेक सर्व योद्धे युद्धापासून विमुख झाले. विजयाने उल्लसित पांडवांनी मोठा सिंहनाद केला; त्यामुळे तुमच्या सैन्याचे धैर्य अधिकच ढासळले आणि ते बहुतेक रणापासून परावृत्त झाले. त्यांना खिन्न पाहून प्रतापी माद्रीपुत्र (नकुल) त्यांच्या ढळत्या निर्धाराची जाणीव करू लागला।

Word by Word

धार्तराष्ट्राःthe Dhartarashtras (sons/men of Dhritarashtra)

ततःthen; thereafter

सर्वेall

प्रायशःfor the most part; mostly

विमुखाःturned away; averse

भवन्became

तान्those (them)

वैindeed; surely

विमनसःdejected; dispirited

दृष्ट्वाhaving seen

माद्रीपुत्रःMadri's son (Nakula/Sahadeva)

प्रतापवान्mighty; valorous

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

स

संजय (Sañjaya)

ध

धृतराष्ट्रपुत्राः / धार्तराष्ट्राः (Dhārtarāṣṭras; Kauravas)

म

माद्रीपुत्रः (Mādrīputra; Nakula)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes