Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Śalya–Bhīma Gadā-saṃnipāta and Śalya’s Bāṇa-jāla against Yudhiṣṭhira

Book 9, Chapter 11

अभ्यवर्षत धर्मात्मा कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्‌ । धर्मात्मा राजा शल्यने वर्षा करनेवाले इन्द्रकी भाँति कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरपर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी ।। भीमसेनं शरैश्वापि रुक्मपुड्खै: शिलाशितै:,महाबली शल्यने भीमसेन, द्रौपदीके सभी पुत्र, माद्रीकुमार नकुल-सहदेव, धृष्टद्युम्न, सात्यकि तथा शिखण्डी--इनमेंसे प्रत्येकको शिलापर तेज किये हुए सुवर्णमय पंखवाले दस-दस बाणोंसे घायल कर दिया। तत्पश्चात्‌ वे वर्षाकालमें जल बरसानेवाले इन्द्रके समान बाणोंकी वृष्टि करने लगे

sañjaya uvāca |

abhyavarṣata dharmātmā kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram |

dharmātmā rājā śalyas tu varṣā-karaṇavān iva indraḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram iṣubhir abhyavarṣat ||

bhīmasenaṃ śaraiś cāpi rukma-puṅkhaiḥ śilāśitaiḥ |

mahābalī śalyas tu bhīmasenaṃ draupadeyān mādrīputrau nakula-sahadevau dhṛṣṭadyumnaṃ sātyakiṃ śikhaṇḍinaṃ ca pratyekaṃ daśa-daśabhiḥ śaraiḥ samavidhyat |

tataḥ sa varṣā-kāle jalada iva indraḥ śara-vṛṣṭiṃ mumoca ||

संजय म्हणाला: धर्मात्मा राजा शल्यने पावसाळ्यात जल बरसविणाऱ्या इंद्राप्रमाणे कुंतीपुत्र युधिष्ठिरावर बाणांचा वर्षाव सुरू केला. तसेच शिळेवर धार लावलेल्या सुवर्णपंखी बाणांनी भीमसेनालाही घायाळ केले.

अभ्यवर्षत्rained upon, showered (arrows) upon
अभ्यवर्षत्:
TypeVerb
Rootअभि-√वृष्
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada
धर्मात्माthe righteous-souled one
धर्मात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुन्तीपुत्रम्Kunti's son
कुन्तीपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुन्तीपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
युधिष्ठिरम्Yudhishthira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
भीमसेनम्Bhimasena
भीमसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Accusative, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
रुक्मपुङ्खैःwith golden-feathered (arrows)
रुक्मपुङ्खैः:
Karana
TypeAdjective
Rootरुक्मपुङ्ख
FormMasculine, Instrumental, Plural
शिलाशितैःsharpened on stone
शिलाशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootशिलाशित
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sanjaya
S
Shalya
Y
Yudhishthira
B
Bhimasena
D
Draupadi’s sons (Draupadeyas/Upapandavas)
N
Nakula
S
Sahadeva
D
Dhrishtadyumna
S
Satyaki
S
Shikhandi
I
Indra
A
arrows (śara/iṣu)

Educational Q&A

Even amid violent conflict, the epic frames warriors through the lens of dharma: the epithet dharmātmā highlights that reputation and inner disposition are judged ethically, while the narrative shows how duty-bound combat can coexist with moral evaluation—without romanticizing the destruction it causes.

Sanjaya reports that King Shalya launches an intense arrow-barrage: first focusing on Yudhishthira, then striking Bhima, Draupadi’s sons, Nakula and Sahadeva, Dhrishtadyumna, Satyaki, and Shikhandi—ten arrows each—likening the missile-storm to Indra’s monsoon rain.