Shloka 18
Devanagari script
शस्त्राग्रेष्वभवज्ज्वाला नेत्राण्याहत्य वर्षती | शिर:स्वलीयन्त भृशं काकोलूकाश्व केतुषु,शस्त्रोंके अग्रभागमें ज्वाला-सी प्रकट होती और नेत्रोंमें चकाचौंध पैदा करके वह पृथ्वीपर गिर जाती थी। योद्धाओंके मस्तकों और ध्वजाओंमें कौए और उल्लू बारंबार छिपने लगे
Translation
शस्त्रांच्या अग्रभागी जणू ज्वाला प्रकट होत; ती डोळ्यांना दिपवून पावसासारखी भूमीवर पडत होती. योद्ध्यांच्या मस्तकांवर व ध्वजांवर कावळे आणि घुबडं वारंवार येऊन दाटू लागली.
Word by Word
शस्त्राग्रेषुon the weapon-points
शस्त्राग्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशस्त्र + अग्र
FormNeuter, Locative, Plural
अभवत्arose/was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular
ज्वालाa flame
ज्वाला:
Karta
TypeNoun
Rootज्वाला
FormFeminine, Nominative, Singular
नेत्राणिeyes
नेत्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootनेत्र
FormNeuter, Accusative, Plural
आहत्यhaving struck/afflicted
आहत्य:
TypeVerb
Rootहन्
FormAbsolutive (ktvā/lyap), Parasmaipada (usage-neutral here)
वर्षतीrained down/fell like rain
वर्षती:
TypeVerb
Rootवृष्
FormPresent (Laṭ), 3, Singular
शिरःसुon (their) heads
शिरःसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Locative, Plural
अलीयन्तhid themselves/settled
अलीयन्त:
TypeVerb
Rootली
FormImperfect (Laṅ), 3, Plural
भृशम्excessively, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
काकोलूकाःcrows and owls
काकोलूकाः:
Karta
TypeNoun
Rootकाक + उलूक
FormMasculine, Nominative, Plural
केतुषुon the banners/standards
केतुषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकेतु
FormMasculine, Locative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes