Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

अध्याय ९ — दुर्योधनस्य अन्त्यावस्था, विलापः, तथा सौप्तिक-प्रतिवृत्तम्

Duryodhana’s Final Condition, Lamentation, and the Night’s Report

निवारयन्तं कृच्छात्तान्‌ श्वापदांश्व चिखादिषून्‌ | विचेष्टमानं महयां च सुभूशं गाढवेदनम्‌

nivārayantaṃ kṛcchrāt tān śvāpādāṃś ca khādīṣūn | viceṣṭamānaṃ mahyāṃ ca subhūśaṃ gāḍhavedanam ||

संजय म्हणाला—तो मोठ्या कष्टाने त्या हिंस्र श्वापदांना व मांसभक्षक प्राण्यांना दूर ठेवण्याचा प्रयत्न करीत होता। तो भूमीवर तडफडत होता—अत्यंत पीडित, तीव्र व असह्य वेदनेने ग्रस्त।

निवारयन्तम्restraining, warding off
निवारयन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootनिवारयत् (√वार्/√वृ + नि, caus.)
FormMasculine, Accusative, Singular, Present active participle
कृच्छात्from distress/difficulty
कृच्छात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकृच्छ्र
FormNeuter, Ablative, Singular
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
श्वापदान्wild beasts/predators
श्वापदान्:
Karma
TypeNoun
Rootश्वापद
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
चिखादिषून्chikhādiṣus (unclear; possibly a class/name of creatures)
चिखादिषून्:
Karma
TypeNoun
Rootचिखादिषु (uncertain reading)
FormMasculine, Accusative, Plural
विचेष्टमानम्struggling, writhing
विचेष्टमानम्:
Karma
TypeVerb
Rootविचेष्टमान (√चेष्ट् + वि)
FormMasculine, Accusative, Singular, Present middle participle
महयाwith/on the earth (ground)
महया:
Karana
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुभूशम्well-adorned / of good appearance (reading uncertain)
सुभूशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुभूष (uncertain; possibly सुभूषित/सुभूष)
FormMasculine, Accusative, Singular
गाढवेदनम्having intense pain
गाढवेदनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगाढवेदन
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
W
wild beasts (śvāpada)
F
flesh-eating creatures (khādīṣu)
T
the ground/earth (mahī)