Shloka 30
अध्याय ९ — दुर्योधनस्य अन्त्यावस्था, विलापः, तथा सौप्तिक-प्रतिवृत्तम्
Duryodhana’s Final Condition, Lamentation, and the Night’s Report
Devanagari script
भिक्षुकौ विचरिष्येते शोचन्तौ पृथिवीमिमाम् । धिगस्तु कृष्ण वार्ष्णेयमर्जुनं चापि दु्मतिम्
Transliteration
bhikṣukau vicarīṣyete śocantau pṛthivīm imām | dhig astu kṛṣṇa vārṣṇeyam arjunaṃ cāpi durmatim ||
Translation
संजय म्हणाला—“ते दोघे शोक करीत या पृथ्वीवर भिक्षुकांसारखे भटकतील. धिक्कार असो वृष्णिवंशी कृष्णाला, आणि धिक्कार असो कुमती अर्जुनालाही.”
Word by Word
भिक्षुकौtwo beggars
भिक्षुकौ:
Karta
TypeNoun
Rootभिक्षुक
FormMasculine, Nominative, Dual
विचरिष्येतेwill wander about
विचरिष्येते:
TypeVerb
Rootवि-चर्
FormSimple Future (Luṭ), Third, Dual, Ātmanepada
शोचन्तौlamenting, grieving
शोचन्तौ:
TypeVerb
Rootशुच्
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine, Nominative, Dual
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Accusative, Singular
इमाम्this
इमाम्:
TypeAdjective
Rootइदम्
FormFeminine, Accusative, Singular
धिक्fie!, shame!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
अस्तुlet there be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperative (Loṭ), Third, Singular, Parasmaipada
कृष्णKrishna
कृष्ण:
Karma
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
वार्ष्णेयम्the Vṛṣṇi-descendant (epithet of Krishna)
वार्ष्णेयम्:
TypeAdjective
Rootवार्ष्णेय
FormMasculine, Accusative, Singular
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
दुर्मतिम्the evil-minded one / the foolish one
दुर्मतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्मति
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaK
KṛṣṇaA
ArjunaP
Pṛthivī (Earth)V
Vṛṣṇi lineage (Vārṣṇeya)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes