Shloka 1053
शिबिरान् निष्पतन्ति सम क्षत्रिया भयपीडिता: । युद्धके लिये उन्मत्त हुआ द्रोणपुत्र अश्वत्थामा उन सबको पहचान-पहचानकर मार गिराता था। बारंबार उसकी मार खाते हुए दूसरे बहुत-से क्षत्रिय भयसे पीड़ित और अचेत हो शिविरसे बाहर निकलने लगे
śibirān niṣpatanti sama kṣatriyā bhayapīḍitāḥ | yuddhāya unmattabhūto droṇaputra aśvatthāmā tān sarvān abhijñāya-abhijñāya nipātayām āsa | punaḥ punaḥ tasya prahāraṃ prāpya anye bahavaḥ kṣatriyā bhayapīḍitāḥ acetāḥ śibirāt niṣkramitum ārabdhāḥ |
संजय म्हणाला— भयाने पीडित क्षत्रिय छावणीतून बाहेर धावू लागले. युद्धोन्मादाने पेटलेला द्रोणपुत्र अश्वत्थामा त्यांना एकेक करून ओळखून घाव घालीत होता. त्याच्या घावांनी वारंवार जखमी होऊन अनेक इतर योद्धे भयाकुल व मूर्च्छित होऊन छावणीबाहेर डगमगत निघू लागले.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how fear and rage can eclipse discernment: Aśvatthāmā’s battle-frenzy turns killing into targeted slaughter, while the warriors’ panic dissolves courage and order. Ethically, it underscores the Mahābhārata’s recurring warning that violence unrestrained by dharma dehumanizes both attacker and victim.
During the Sauptika episode, warriors in the camp attempt to flee in terror. Aśvatthāmā, identified as Droṇa’s son, recognizes individuals as they run and cuts them down; many others, repeatedly struck, stumble out of the camp in fear and near-unconsciousness.