Shloka 24
Adhyāya 6: Śibira-dvāra-sthita Bhūta-varṇana and Aśvatthāmā’s Śaraṇāgati to Mahādeva
तां चापदं घोरतरां प्रवदन्ति मनीषिण:,“मनीषी पुरुष उसीको अत्यन्त भयंकर आपत्ति बताते हैं, जब कि मनुष्य किसी महान् कार्यका आरम्भ करके भयके कारण भी उससे पीछे हट जाता है और शक्ति-बलसे यहाँ उस कर्मको करनेमें असमर्थ हो जाता है
tāṃ cāpadaṃ ghoratarāṃ pravadanti manīṣiṇaḥ |
संजय म्हणाला— मनीषीजन त्या आपत्तीला अधिकच घोर म्हणतात, जेव्हा मनुष्य एखादे महान कार्य आरंभ करून भयामुळे त्यातून मागे हटतो आणि शक्ती-बलाच्या अभावाने ते कर्म पूर्ण करू शकत नाही.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical psychology: the gravest misfortune is not merely external loss, but inner collapse—starting a noble or weighty duty and then retreating from fear, revealing a failure of courage and capacity to complete what one has undertaken.
Sañjaya, narrating events and reflections in the Sauptika Parva, reports a general maxim attributed to the wise: they characterize a particular kind of failure—fearful withdrawal after commencing a major action—as an especially terrible form of distress.