Shloka 16
कृपोपदेशः — द्रौणेरनिद्रा च
Kṛpa’s Counsel and Drauṇi’s Sleepless Resolve
Devanagari script
त्वं हि शक्तो रणे जेतुं पज्चालानां वरूथिनीम् | दैत्यसेनामिव क्रुद्ध: सर्वदानवसूदन:
Translation
तू रणभूमीत पांचालांची विशाल वाहिनी जिंकण्यास समर्थ आहेस—जसा सर्वदानवसूदन इंद्र क्रुद्ध होऊन दैत्यसेनेवर विजय मिळवतो।
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Prathama, Eka
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
शक्तःable/capable
शक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootशक्त
FormPum, Prathama, Eka
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNapum, Saptami, Eka
जेतुम्to conquer
जेतुम्:
TypeVerb
Rootजि
Formतुमुन् (infinitive)
पाञ्चालानाम्of the Panchalas
पाञ्चालानाम्:
TypeNoun
Rootपाञ्चाल
FormPum, Shashthi, Bahu
वरूथिनीम्army/host
वरूथिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरूथिनी
FormStri, Dvitiya, Eka
दैत्यसेनाम्the army of the Daityas
दैत्यसेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootदैत्यसेना
FormStri, Dvitiya, Eka
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Pum, Prathama, Eka
सर्वदानवसूदनःslayer of all Danavas (Indra)
सर्वदानवसूदनः:
Karta
TypeNoun
Rootसर्वदानवसूदन
FormPum, Prathama, Eka
Speaker
कृप उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes