Shloka 39
Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Restraint and the Pāṇḍavas’ Authorized Return (धृतराष्ट्र-उपदेशः)
Devanagari script
तयैवंविधया राजन् पाज्चाल्याहं सुमध्यया । ग्लहं दीव्यामि चार्वड़या द्रौपद्या हन्त सौबल,सुबलपुत्र! ऐसी सर्वांगसुन्दरी सुमध्यमा पांचाल-राजकुमारी द्रौपदीको दाँवपर रखकर मैं तुम्हारे साथ जूआ खेलता हूँ; यद्यपि ऐसा करते हुए मुझे महान् कष्ट हो रहा है
Transliteration
tayā evaṁvidhayā rājan pāñcālyāhaṁ sumadhyayā | glahaṁ dīvyāmi cārvaṅgyā draupadyā hanta saubala, subalaputra |
Translation
राजन्! अशी सर्वांगसुंदरी, सुमध्यमा पाञ्चाली द्रौपदी हिला दावावर ठेवून मी तुझ्याबरोबर हा जुगार खेळतो आहे. हाय, सौबल—सुबालपुत्र! असे करतानाही माझ्या अंतःकरणात महान् वेदना उठत आहे.
Word by Word
तयाwith/by her
तया:
Karana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
एवंविधयाof such a kind (as this), with such (a woman)
एवंविधया:
Karana
TypeAdjective
Rootएवंविध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
पाञ्चाल्याwith the Panchali (Draupadi)
पाञ्चाल्या:
Karana
TypeNoun
Rootपाञ्चाली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, प्रथमा, एकवचन
सुमध्ययाwith the slender-waisted (lady)
सुमध्यया:
Karana
TypeAdjective
Rootसुमध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
ग्लहम्game of dice; gambling
ग्लहम्:
Karma
TypeNoun
Rootग्लह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दीव्यामिI play (dice); I gamble
दीव्यामि:
TypeVerb
Rootदिव् (द्युत-क्रीडायाम्) (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, परस्मैपद
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
अर्ययाwith the noble lady
अर्यया:
Karana
TypeNoun
Rootअर्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
द्रौपद्याwith Draupadi
द्रौपद्या:
Karana
TypeNoun
Rootद्रौपदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
हन्तalas!/indeed!/lo!
हन्त:
TypeIndeclinable
Rootहन्त (अव्यय)
सौबलO Saubala (son of Subala)
सौबल:
TypeNoun
Rootसौबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
सुबलपुत्रO son of Subala
सुबलपुत्र:
TypeNoun
Rootसुबलपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraD
Draupadī (Pāñcālī)Ś
Śakuni (Saubala, Subalaputra)P
PañcālaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes