Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

अक्षविजय-प्रसङ्गः

Escalation of Wagers and Shakuni’s Repeated Declarations of Victory

बुद्धिमान्‌ विदुरजी! मैं राजा धृतराष्ट्रकी आज्ञासे जूएमें अवश्य चलना चाहता हूँ। पुत्रको पिता सदैव प्रिय है; अतः: आपने मुझे जैसा आदेश दिया है, वैसा ही करूँगा ।। न चाकाम: शकुनिना देविताहं न चेन्मां जिष्णुराह्मयिता सभायाम्‌ | आहूतो<हं न निवर्ते कदाचित्‌ तदाद्ठितं शाश्रवृतं वै व्रतं मे,मेरे मनमें जूआ खेलनेकी इच्छा नहीं है। यदि मुझे विजयशील राजा धृतराष्ट्र सभामें न बुलाते, तो मैं शकुनिसे कभी जुआ न खेलता; किंतु बुलानेपर मैं कभी पीछे नहीं हटूँगा। यह मेरा सदाका नियम है

buddhimān vidurajī! ahaṁ rājā dhṛtarāṣṭrasyājñayā dyūte niyataṁ gantum icchāmi. putraḥ pitre sadā priyaḥ; ataḥ tvayā yathā niyukto ’smi tathā kariṣyāmi. na cākāmaḥ śakunena devitāhaṁ na cen māṁ jiṣṇur āhvayitā sabhāyām | āhūto ’haṁ na nivarte kadācit tad āsthitaṁ śāśvataṁ vai vrataṁ me ||

युधिष्ठिर म्हणाला—हे बुद्धिमान विदुर! राजा धृतराष्ट्राच्या आज्ञेने मी नक्कीच द्यूत-क्रीडेला जाईन. पिता पुत्राला सदैव प्रिय असतो; म्हणून तू जसे सांगितलेस तसेच मी करीन. मला जुगार खेळण्याची इच्छा नाही. विजयशील राजा धृतराष्ट्राने मला सभेत बोलावले नसते, तर मी शकुनीबरोबर कधीच द्यूत खेळलो नसतो; पण एकदा बोलावले की मी कधीही मागे हटत नाही—हेच माझे शाश्वत व्रत आहे.

nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
akāmaḥunwilling, without desire
akāmaḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootakāma
FormMasculine, Nominative, Singular
śakuninaby/with Śakuni
śakunina:
Karana
TypeNoun
Rootśakuni
FormMasculine, Instrumental, Singular
devitaI played (at dice)
devita:
TypeVerb
Rootdiv
FormPerfect (Paroksha/Periphrastic perfect usage in epic), 1st, Singular, Parasmaipada
ahamI
aham:
Karta
TypePronoun
Rootaham
FormNominative, Singular
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
cetif
cet:
TypeIndeclinable
Rootcet
māmme
mām:
Karma
TypePronoun
Rootasmad
FormAccusative, Singular
jiṣṇuḥthe victorious one (here: Dhṛtarāṣṭra, as per given context)
jiṣṇuḥ:
Karta
TypeNoun
Rootjiṣṇu
FormMasculine, Nominative, Singular
āhvayītawould call / should call
āhvayīta:
TypeVerb
Rootā√hve (āhvayati)
FormOptative, 3rd, Singular, Parasmaipada
sabhāyāmin the assembly
sabhāyām:
Adhikarana
TypeNoun
Rootsabhā
FormFeminine, Locative, Singular
āhūtaḥhaving been called / summoned
āhūtaḥ:
Karta
TypeVerb
Rootā√hve
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (kta)
ahamI
aham:
Karta
TypePronoun
Rootaham
FormNominative, Singular
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
nivarteI turn back / withdraw
nivarte:
TypeVerb
Rootni√vṛt (nivartate)
FormPresent, 1st, Singular, Atmanepada
kadācitever, at any time
kadācit:
TypeIndeclinable
Rootkadācit
tatthat
tat:
Karma
TypePronoun
Roottad
FormNeuter, Accusative, Singular
āsthitaṃundertaken, adopted
āsthitaṃ:
Karma
TypeVerb
Rootā√sthā
FormNeuter, Accusative, Singular, Past passive participle (kta)
śāśvataṃeternal, perpetual
śāśvataṃ:
TypeAdjective
Rootśāśvata
FormNeuter, Accusative, Singular
vaiindeed
vai:
TypeIndeclinable
Rootvai
vratamvow, fixed rule
vratam:
Karta
TypeNoun
Rootvrata
FormNeuter, Nominative, Singular
memy
me:
TypePronoun
Rootasmad
FormGenitive, Singular

युधिष्ठिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
V
Vidura
D
Dhṛtarāṣṭra
Ś
Śakuni
S
Sabhā (royal assembly hall)
D
Dyūta (dice-game)