Previous Verse
Next Verse

Shloka 87

Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ

Nārada’s Examination of Royal Ethics

कच्चिदर्थयसे नित्यं मनुष्यान्‌ समलंकृत: । उत्थाय काले कालनज्ञै: सह पाण्डव मन्त्रिभि:,पाण्डुनन्दन! तुम प्रतिदिन समयपर उठकर स्नान आदिके पश्चात्‌ वस्त्राभूषणोंसे अलंकृत हो देश-कालके ज्ञाता मन्त्रियोंके साथ बैठकर (प्रार्थी या दर्शनार्थी) मनुष्योंकी इच्छा पूर्ण करते हो न?

kaccid arthayase nityaṁ manuṣyān samalaṅkṛtaḥ | utthāya kāle kālajñaiḥ saha pāṇḍava mantribhiḥ, pāṇḍunandana! tvaṁ pratidina samayapara uṭhkara snāna-ādike paścāt vastra-ābhūṣaṇaiḥ alaṅkṛta ho deśa-kāla-ke jñātā mantriyoṁ ke sātha baiṭhkara (prārthī yā darśanārthī) manuṣyoṁ kī icchā pūrṇa karate ho na?

नारद म्हणाले— पांडुनंदन! तू दररोज योग्य वेळी उठून, स्नानादि करून, वस्त्राभूषणांनी अलंकृत होऊन, देश-काल जाणणाऱ्या पांडव मंत्र्यांसह बसून लोकांना नियमित दर्शन देतोस आणि याचकांच्या इच्छा पूर्ण करतोस ना?

कच्चित्whether (indeed)?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
Forminterrogative particle
अर्थयसेdo you satisfy/fulfil (requests)
अर्थयसे:
TypeVerb
Rootअर्थय् (अर्थयते)
Formpresent, 2nd person, singular, parasmaipada
नित्यम्always, daily
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
Formadverbial accusative
मनुष्यान्people (petitioners)
मनुष्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootमनुष्य
Formmasculine, accusative, plural
समलङ्कृतःadorned, well-decorated
समलङ्कृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-आलङ्कृत
Formmasculine, nominative, singular (past passive participle used adjectivally)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
TypeIndeclinable
Rootउत्-स्था
Formabsolutive (क्त्वा-न्त), prior action
कालेat the proper time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
Formmasculine, locative, singular
कालज्ञैःwith those who know time (and circumstance)
कालज्ञैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकालज्ञ
Formmasculine, instrumental, plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
Formpostposition governing instrumental
पाण्डवof the Pandavas
पाण्डव:
TypeAdjective
Rootपाण्डव
Formmasculine, instrumental, plural (as prior member in compound)
मन्त्रिभिःwith ministers/counsellors
मन्त्रिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
Formmasculine, instrumental, plural
पाण्डुनन्दनO son of Pandu
पाण्डुनन्दन:
TypeNoun
Rootपाण्डु-नन्दन
Formmasculine, vocative, singular

नारद उवाच

N
Nārada
P
Pāṇḍunandana (Yudhiṣṭhira)
P
Pāṇḍava ministers
P
petitioners/people (manuṣyāḥ)