Shloka 34

दुर्योधनस्य बलिवर्णनम् — Duryodhana’s Description of Tribute at the Rājasūya

Devanagari script

ईश्वरत्वं पृथिव्याश्व॒ वसुमत्तां च तादृशीम्‌ । यज्ञं च तादृशं दृष्टवा मादृश: को न संज्वरेत्‌,शत्रुओंके पास समस्त भूमण्डलका वह साम्राज्य, वैसी धन-रत्नोंसे भरी सम्पदा और उनका वैसा उत्कृष्ट राजसूययज्ञ देखकर मेरे-जैसा कौन पुरुष चिन्तित न होगा?

Transliteration

īśvaratvaṃ pṛthivyāś ca vasumattāṃ ca tādṛśīm | yajñaṃ ca tādṛśaṃ dṛṣṭvā mādṛśaḥ ko na saṃjvaret ||

Translation

शत्रूंकडे संपूर्ण पृथ्वीचे असे अधिपत्य, अशी धन-रत्नांनी भरलेली संपदा आणि तसा महान यज्ञ पाहून माझ्यासारखा कोण व्याकुळ होणार नाही?

Word by Word

ईश्वरत्वम्sovereignty, lordship

पृथिव्याःof the earth

वसुमत्ताम्wealthiness, abundance of riches

चand

तादृशीम्such, of that kind

यज्ञम्sacrifice (rite)

चand

तादृशम्such, of that kind

दृष्ट्वाhaving seen

मादृशःone like me

कःwho?

नnot

संज्वरेत्would be anxious / would be distressed

Speaker

दुर्योधन उवाच

Characters & Entities

Duryodhana

the earth (Pṛthivī)

sovereignty/empire

wealth/treasure

yajña (sacrifice, implicitly the Rājasūya)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes