Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

अर्हणनिर्णयः

Decision on the Highest Honor at the Assembly

भीष्म उवाच एष होषां समस्तानां तेजोबलपराक्रमै: । मध्ये तपन्निवाभाति ज्योतिषामिव भास्कर:,भीष्मने कहा--कुन्तीनन्दन! ये भगवान्‌ श्रीकृष्ण इन सब राजाओंके बीचमें अपने तेज, बल और पराक्रमसे उसी प्रकार देदीप्यमान हो रहे हैं, जैसे ग्रह-नक्षत्रोंमें भुवनभास्कर भगवान्‌ सूर्य। अन्धकारपूर्ण स्थान जैसे सूर्यका उदय होनेपर ज्योतिसे जगमग हो उठता है और वायुहीन स्थान जैसे वायुके संचारसे सजीव-सा हो जाता है, उसी प्रकार भगवान्‌ श्रीकृष्णके द्वारा हमारी यह सभा आह्वादित और प्रकाशित हो रही है (अतः ये ही अग्रपूजाके योग्य हैं)

bhīṣma uvāca | eṣa hoṣāṃ samastānāṃ tejobalaparākramaiḥ | madhye tapann ivābhāti jyotiṣām iva bhāskaraḥ ||

भीष्म म्हणाले—कुंतीनंदना! या सर्व जमलेल्या राजांमध्ये श्रीकृष्ण आपल्या तेज, बल आणि पराक्रमाने असा उजळून दिसतो, जसा ग्रह-नक्षत्रांमध्ये भुवनभास्कर सूर्य. सूर्य उगवला की अंधार नाहीसा होतो आणि वारा वाहू लागला की निर्जीव-सा प्रदेशही सजीव भासतो; तसेच कृष्णाच्या सान्निध्याने ही राजसभा हर्षित व प्रकाशमान झाली आहे. म्हणून अग्रपूजेचा मान त्यांनाच योग्य आहे.

भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
indeed
:
TypeIndeclinable
Root
उषाम्dawn (as if: the dawn/light)
उषाम्:
Karma
TypeNoun
Rootउषा
FormFeminine, Accusative, Singular
समस्तानाम्of all (assembled/entire)
समस्तानाम्:
TypeAdjective
Rootसमस्त
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
तेजः-बल-पराक्रमैःby (his) splendor, strength, and valor
तेजः-बल-पराक्रमैः:
Karana
TypeNoun
Rootतेजस् + बल + पराक्रम
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्य
FormNeuter, Locative, Singular
तपन्shining/burning
तपन्:
TypeVerb
Rootतप्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आभातिshines, appears radiant
आभाति:
TypeVerb
Rootआ + भा
FormPresent, 3rd, Singular
ज्योतिषाम्of the luminaries
ज्योतिषाम्:
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Genitive, Plural
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
भास्करःthe sun
भास्करः:
Karta
TypeNoun
Rootभास्कर
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
Krishna
K
Kunti
A
assembled kings (rājānaḥ)
S
sun (Bhāskara)
L
luminaries (jyotiṣ)

Educational Q&A

True eminence is recognized by intrinsic qualities—radiance (tejas), strength (bala), and valor (parākrama)—and rightful honor should be offered to the one whose presence uplifts and illumines the community; thus Bhishma argues that Krishna deserves the foremost worship (agra-pūjā).

In the royal assembly during Yudhishthira’s great rite, Bhishma points to Krishna among the gathered rulers and, using the sun-among-stars comparison, recommends him as the most worthy recipient of the first honor.