Shloka 16

Adhyāya 31: Rājasūya-samāgama — The Gathering of Kings and the Ordering of Hospitality

Devanagari script

पुलिन्दांश्व॒ रणे जित्वा ययौ दक्षिणत: पुर: । युयुधे पाण्ड्यराजेन दिवसं नकुलानुज:,फिर पुलिन्दोंको संग्राममें हहकर नकुलके छोटे भाई सहदेव दक्षिण दिशामें और आगे बढ़ गये। तत्पश्चात्‌ उन्होंने पाण्ड्य-नरेशके साथ एक दिन युद्ध किया

Transliteration

Pulindāṁś ca raṇe jitvā yayau dakṣiṇataḥ puraḥ | yuyudhe Pāṇḍyarājena divasaṁ Nakulānujaḥ ||

Translation

पुलिंदांना रणात जिंकून नकुलाचा अनुज सहदेव दक्षिण दिशेकडे पुढे गेला. त्यानंतर त्याने पांड्यराजाशी एक दिवस युद्ध केले.

Word by Word

• पुलिन्दान्: Pulindas (a tribe/people)
• पुलिन्दान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पुलिन्द
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: रण
• Form: Neuter, Locative, Singular

• जित्वा: having conquered
• Type: Verb
• Root: जि
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)

• ययौ: went
• Type: Verb
• Root: या
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• दक्षिणतः: southwards / to the south
• Type: Indeclinable
• Root: दक्षिणतस्

• पुरः: forward / ahead
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस्

• युयुधे: fought
• Type: Verb
• Root: युध्
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Singular, Atmanepada

• पाण्ड्यराजेन: with the Pandya king
• पाण्ड्यराजेन: Karana
• Type: Noun
• Root: पाण्ड्यराज
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• दिवसम्: for a day / a day (duration)
• दिवसम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: दिवस
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• नकुलानुजः: Nakula's younger brother (Sahadeva)
• नकुलानुजः: Karta
• Type: Noun
• Root: नकुल-अनुज
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Pulindas
• Sahadeva
• Nakula
• Pāṇḍya king
• Dakṣiṇa (southern direction)