Shloka 36
Jarā’s Account and the Enthronement of Jarāsandha (जरासंधोत्पत्तिः अभिषेकश्च)
Devanagari script
एकाक्षिबाहुचरणे अर्धोदरमुखस्फिचे । दृष्टवा शरीरशकले प्रवेपतुरुभे भूशम्,प्रत्येक टुकड़ेमें एक आँख, एक हाथ, एक पैर, आधा पेट, आधा मुँह और कटिके नीचेका आधा भाग था। एक शरीरके उन टुकड़ोंको देखकर वे दोनों भयके मारे थर-थर काँपने लगीं
Translation
प्रत्येक तुकड्यात एक डोळा, एक हात, एक पाय, अर्धे पोट, अर्धे तोंड आणि कटीखालचा अर्धा भाग होता. ते शरीरखंड पाहून त्या दोघी भयाने फारच थरथर कापू लागल्या.
Word by Word
एकone (each)
एक:
Karma
TypeAdjective
Rootएक
Formneuter, nominative, singular
अक्षिeye
अक्षि:
Karma
TypeNoun
Rootअक्षि
Formneuter, nominative, singular
बाहुarm
बाहु:
Karma
TypeNoun
Rootबाहु
Formmasculine, nominative, singular
चरणेin/at the two feet (legs)
चरणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचरण
Formmasculine, locative, dual
अर्धhalf
अर्ध:
Karma
TypeAdjective
Rootअर्ध
Formneuter, nominative, singular
उदरbelly
उदर:
Karma
TypeNoun
Rootउदर
Formneuter, nominative, singular
मुखmouth/face
मुख:
Karma
TypeNoun
Rootमुख
Formneuter, nominative, singular
स्फिचेin/at the two buttocks/hips
स्फिचे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्फिच्
Formfeminine, locative, dual
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral)
शरीरof the body
शरीर:
TypeNoun
Rootशरीर
Formneuter, genitive, singular
शकलेtwo pieces/fragments
शकले:
Karma
TypeNoun
Rootशकल
Formneuter, accusative, dual
प्रवेपतुःthe two trembled
प्रवेपतुः:
TypeVerb
Rootवेप्
Formimperfect (लङ्), 3rd, dual, parasmaipada
उभेboth (fem.)
उभे:
Karta
TypeAdjective
Rootउभ
Formfeminine, nominative, dual
भूशम्greatly, exceedingly
भूशम्:
TypeIndeclinable
Rootभूशम्
Speaker
श्रीकृष्ण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes