Shloka 12
Adhyāya 3: Indra’s Invitation and Yudhiṣṭhira’s Refusal to Abandon the Dog
Svargārohaṇa Test
भीतं भक्त नान्यदस्तीति चार्त॑ प्राप्तं क्षीणं रक्षणे प्राणलिप्सुम् । प्राणत्यागादप्यहं नैव मोक्तुं यतेयं वै नित्यमेतद् व्रतं मे
yudhiṣṭhira uvāca | bhītaṃ bhaktaṃ nānyad astīti cārtaṃ prāptaṃ kṣīṇaṃ rakṣaṇe prāṇalipsum | prāṇatyāgād apy ahaṃ naiva moktuṃ yateyaṃ vai nityam etad vrataṃ me ||
जो भयभीत आहे, भक्त आहे, ‘माझ्याशिवाय दुसरा आधार नाही’ असे म्हणत आर्तभावाने शरण आला आहे, दुर्बल आहे, स्वतःचे रक्षण करू शकत नाही आणि प्राण वाचवू इच्छितो—अशा जनाला मी प्राण गेले तरी सोडू शकत नाही. हेच माझे नित्य व्रत आहे.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma is to protect those who seek refuge—especially the fearful, weak, and distressed—even when doing so entails personal risk. The verse frames protection of the suppliant as a lifelong vow (vrata), not a situational choice.
In the Mahāprasthānika context, Yudhiṣṭhira articulates his unwavering ethical commitment: anyone who approaches him in distress, declaring there is no other refuge, must not be abandoned. It underscores his identity as a dharmic king even at the end of his journey.