Shloka 9
अध्याय १: महाप्रस्थानारम्भः
The Commencement of the Great Departure
Devanagari script
परिक्षिद्धास्तिनपुरे शक्रप्रस्थे च यादव: । वज्नो राजा त्वया रक्ष्यो मा चाधर्मे मन: कृथा:
Translation
परीक्षित हस्तिनापुरात राज्य करील आणि यादववंशी वज्र इंद्रप्रस्थात. तुला राजा वज्राचेही रक्षण करावे, आणि मन कधीही अधर्माकडे वळू देऊ नकोस.
Word by Word
परीक्षित्Parikshit
परीक्षित्:
Karta
TypeNoun
Rootपरीक्षित्
FormMasculine, Nominative, Singular
हास्तिनपुरेin Hastinapura
हास्तिनपुरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहास्तिनपुर
FormNeuter, Locative, Singular
शक्रप्रस्थेin Shakraprastha (Indraprastha)
शक्रप्रस्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशक्रप्रस्थ
FormNeuter, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
यादवःthe Yadavas
यादवः:
Karta
TypeNoun
Rootयादव
FormMasculine, Nominative, Plural
वज्रःVajra (name of a king)
वज्रः:
Karta
TypeNoun
Rootवज्र
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Feminine/Neuter, Instrumental, Singular
रक्ष्यःto be protected / should be protected
रक्ष्यः:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormGerundive (future passive participle, -य), Masculine, Nominative, Singular
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
FormProhibitive particle
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अधर्मेin unrighteousness
अधर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
कृथाःyou should do/make (i.e., set/turn)
कृथाः:
TypeVerb
Rootकृ
FormLot (imperative), Parasmaipada, Second, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes