Shloka 59
हृष्टो ततस्तावमितप्रभावौ मनांस्थरीणामवदारयन्तौ | सुवर्णजालावततौ महास्वनौ हिमावदातौ परिगृहा[ पाणिशि: । चुचुम्बतु: शड्खवरी नृणां वरौ वराननाभ्यां युगपच्च दध्मतु:,तत्पश्चात् धनुषकी प्रत्यंचा, हथेली और बाणके शब्दोंसे शत्रुओंको बलपूर्वक श्रीहीन करके, उत्तम बाणोंद्वारा कौरव-सैनिकोंको ढककर अमित प्रभावशाली नरश्रेष्ठ गरुडध्वज श्रीकृष्ण और कपिध्वज अर्जुन हर्षमें भरकर विपक्षियोंका हृदय विदीर्ण करते हुए हाथोंमें दो श्रेष्ठ शंख ले उन्हें अपने सुन्दर मुखोंसे एक ही साथ चूमने और बजाने लगे। उनके वे दोनों शंख सोनेकी जालीसे आवृत, बर्फके समान सफेद और महान् शब्द करनेवाले थे
hṛṣṭas tatastāv amitaprabhāvau manāṁsi śatrūṇām avadārayantau | suvarṇajālāvatatau mahāsvanau himāvadātau parigṛhya pāṇibhiḥ | cucumbatuḥ śaṅkhavarau nṛṇāṁ varau varānanābhyāṁ yugapac ca dadhmatuḥ ||
त्यानंतर ते दोघे अमित-प्रभावी नरश्रेष्ठ हर्षाने भरून गेले आणि विरोधकांची हृदये विदीर्ण करीत, हातात दोन श्रेष्ठ शंख घेतले. ते शंख सोन्याच्या जाळीने आच्छादित, हिमासारखे शुभ्र आणि महान् नाद करणारे होते. आपल्या सुंदर मुखांनी त्यांनी शंखांना चुंबन दिले आणि त्याच क्षणी एकाच वेळी फुंकले—धर्मयुद्धाचा उद्घोष करून मित्रांना धैर्य देत व शत्रूचे मनोबल ढासळवीत.
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic posture of steadfastness in a righteous duty: public, disciplined resolve (signaled by the conch) strengthens one’s own side and ethically frames the coming action as deliberate responsibility rather than uncontrolled violence.
Kṛṣṇa (Garuḍadhvaja) and Arjuna (Kapidhvaja), exhilarated and confident, take two splendid conches—snow-white, gold-netted, and loud—kiss them, and blow them simultaneously, a formal battle-signal meant to hearten allies and intimidate enemies.