Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

“विजयी अर्जुन आज समरांगणमें धर्मसे दूर रहनेवाले इस पापी सूतपुत्र कर्णने तुम्हारी आँखोंके सामने अनेक प्रमुख पांचालयोद्धाओंका वध कैसे कर डाला? ।। पूर्व देवेरजितं कालकेयै: साक्षात्‌ स्थाणोर्बाहुसंस्पर्शमेत्य । कथं नु त्वां सूतपुत्र: किरीटि- न्नथेषुभिर्दशभि: प्रागविद्धयत्‌,“किरीटधारी अर्जुन! तुम्हें तो पूर्वकालमें देवता भी नहीं जीत सके थे। कालकेय दानव भी नहीं परास्त कर सके थे। तुम साक्षात्‌ भगवान्‌ शंकरकी भुजाओंसे टक्कर ले चुके हो तो भी इस सूतपुत्रने तुम्हें पहले ही दस बाण मारकर कैसे बींध डाला?

sañjaya uvāca |

vijayī arjuna adya samarāṅgaṇe dharmāt dūraṃ vartamānena asmin pāpī sūtaputreṇa karṇena tava akṣṇoḥ purataḥ anekān pramukhān pāñcālayodhān kathaṃ vadhitāḥ ||

pūrvaṃ devair ajitaṃ kālakeyaiḥ sākṣāt sthāṇor bāhu-saṃsparśam etya |

kathaṃ nu tvāṃ sūtaputraḥ kirīṭin atha iṣubhir daśabhiḥ prāg avidhyat ||

हे सदैव विजयी अर्जुना! आज समरांगणात धर्मच्युत हा पापी सूतपुत्र कर्ण तुझ्याच डोळ्यांसमोर पाञ्चालांचे अनेक प्रमुख योद्धे कसा काय ठार मारू लागला? हे किरीटधारी! पूर्वी देवही तुला जिंकू शकले नाहीत, कालकेय दानवही तुला परास्त करू शकले नाहीत; तू तर साक्षात् स्थाणु (शिव) यांच्या भुजांचा स्पर्शही केला आहेस—मग हा सूतपुत्र तुला आधीच दहा बाणांनी कसा भेदू शकला?

विजयीvictorious
विजयी:
Karta
TypeAdjective
Rootविजयिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनO Arjuna
अर्जुन:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Vocative, Singular
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
समराङ्गणेin the battlefield
समराङ्गणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमराङ्गण
FormNeuter, Locative, Singular
धर्मात्from dharma
धर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
दूरfar (away)
दूर:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootदूर
रहणवालेthose who remain (staying)
रहणवाले:
Karta
TypeAdjective
Rootरह्
FormMasculine, Nominative, Plural
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
पापिनम्sinful
पापिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपापिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
सूतपुत्रम्the charioteer’s son
सूतपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूतपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वत्of you / your
त्वत्:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
अक्ष्णोःof (your) two eyes; before your eyes
अक्ष्णोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअक्षि
FormNeuter, Genitive, Dual
समक्षम्in the presence (of), before
समक्षम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमक्ष
अनेकान्many
अनेकान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनेक
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रमुखान्chief, prominent
प्रमुखान्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रमुख
FormMasculine, Accusative, Plural
पाञ्चालयोद्धान्Panchala warriors
पाञ्चालयोद्धान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाञ्चालयोद्ध
FormMasculine, Accusative, Plural
वधम्slaying
वधम्:
Karma
TypeNoun
Rootवध
FormMasculine, Accusative, Singular
कथम्how?
कथम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootकथम्
चकारdid, performed
चकार:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect, 3, Singular
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
देवैःby the gods
देवैः:
Karana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Instrumental, Plural
अजितम्unconquered
अजितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजि
FormMasculine, Accusative, Singular
कालकेयैःby the Kalakeyas (demons)
कालकेयैः:
Karana
TypeNoun
Rootकालकेय
FormMasculine, Instrumental, Plural
साक्षात्directly, in person
साक्षात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात्
स्थाणोःof Sthāṇu (Shiva)
स्थाणोः:
Sampradana
TypeNoun
Rootस्थाणु
FormMasculine, Genitive, Singular
बाहुसंस्पर्शम्contact with (his) arms
बाहुसंस्पर्शम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाहुसंस्पर्श
FormMasculine, Accusative, Singular
एत्यhaving gone/approached
एत्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Root
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
कथम्how?
कथम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootकथम्
नुindeed, then (emphatic particle)
नु:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनु
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormAccusative, Singular
सूतपुत्रःthe charioteer’s son (Karna)
सूतपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootसूतपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
किरीटिन्O diadem-wearer
किरीटिन्:
Karta
TypeNoun
Rootकिरीटिन्
FormMasculine, Vocative, Singular
अथthen, moreover
अथ:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअथ
इषुभिःwith arrows
इषुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootइषु
FormMasculine, Instrumental, Plural
दशभिःwith ten
दशभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootदशन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
प्राक्beforehand, earlier
प्राक्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्राक्
अविद्धयत्pierced, struck
अविद्धयत्:
Karta
TypeVerb
Rootव्यध्
FormImperfect, 3, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Kirīṭin)
K
Karṇa
P
Pāñcāla warriors (Pāñcālayodhāḥ)
D
Devas (gods)
K
Kālakeya demons
S
Sthāṇu (Śiva)
T
Ten arrows (daśa iṣavaḥ)
B
Battlefield (samarāṅgaṇa)