Shloka 20
वत्सान् कलिड्रांस्तरलानश्मकानृषिकानपि । (शबरान् परहृणांश्व प्रहूणान् सरलानपि । म्लेच्छराष्ट्राधिपां श्वैव दुर्गानाटविकांस्तथा ।।) जित्वैतान् समरे वीरश्नक्रे बलिभृत: पुरा,जिस वीरने पहले समस्त काम्बोज, आवन्त्य, केकय, गान्धार, मद्र, मत्स्य, त्रिगर्त, तंगण, शक, पांचाल, विदेह, कुलिन्द, काशी, कोसल, सुहा, अंग, वंग, निषाद, पुण्ड्र, चीरक, वत्स, कलिंग, तरल, अश्मक तथा ऋषिक--इन सभी देशों तथा शबर, परहूण, प्रहूण और सरल जातिके लोगों, म्लेच्छराज्यके अधिपतियों तथा दुर्ग एवं वनोंमें रहनेवाले योद्धाओं-को समरभूमिमें जीतकर कर देनेवाला बना दिया था
vaiśampāyana uvāca |
vatsān kaliṅgāṁs taralān aśmakān ṛṣikān api |
(śabarān parahūṇāṁś ca prahūṇān saralān api |
mleccharāṣṭrādhipāṁś caiva durgānāṭavikāṁs tathā ||)
jitvaitān samare vīraḥ śakre balibhṛtaḥ purā |
वैशंपायन म्हणाले—त्या वीराने रणांगणात वत्स, कलिंग, तरल, अश्मक व ऋषिक; तसेच शबर, परहूण, प्रहूण व सरल; म्लेच्छ-राज्यांचे अधिपती; आणि दुर्गांत व अरण्यात राहणारे योद्धे—या सर्वांना जिंकून पूर्वी शक्र (इंद्र) यांस करभृत, म्हणजेच कर देणारे, असे केले होते।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames conquest as the establishment of sovereignty through tribute (bali), reflecting an epic ideal of political order: a ruler’s power is validated by bringing diverse peoples under a structured hierarchy rather than depicting victory as mere violence.
The narrator lists many regions and groups said to have been defeated in earlier campaigns by a ‘hero,’ who then made them tributaries to Śakra (Indra). The catalogue functions as a rhetorical proof of overwhelming might and wide-ranging dominance.