Shloka 50
कालयामास तत् सैन्यं यथा पशुगणान् वृकः । जैसे वनमें कुपित हुआ सिंह मृगसमूहोंको खदेड़ता रहता है, उसी प्रकार शत्रुपक्षके पांचाल महारथियोंको भगाता हुआ महायशस्वी कर्ण समरांगणमें समस्त योद्धाओंको त्रास देने लगा। जैसे भेड़िया पशुसमूहोंको भयभीत करके भगा देता है, उसी प्रकार कर्णने पाण्डवसेनाको खदेड़ दिया ।। दृष्टवा तु पाण्डवीं सेनां धार्तराष्ट्रा: पराड्मुखीम्
sañjaya uvāca | kālayāmāsa tat sainyaṃ yathā paśugaṇān vṛkaḥ |
संजय म्हणाला—जसा लांडगा पशुगणांना भयभीत करून पळवून लावतो, तसा कर्णाने त्या सैन्याचा संहार केला. आणि जसा वनात क्रुद्ध सिंह मृगसमूहांना सतत उधळून लावतो, तसा महायशस्वी कर्ण शत्रुपक्षातील पांचाल महारथींना रणांगणात हुसकावत सर्व योद्ध्यांच्या मनात दहशत निर्माण करू लागला आणि पांडवसेनाही पळवून लावली. पांडवसेना विमुख झाली असे पाहून धार्तराष्ट्र…
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, collective morale can collapse when a single powerful warrior relentlessly pursues; it implicitly warns that strength without restraint spreads fear and disorder, showing the ethical cost of violence even when it is framed as heroic prowess.
Sanjaya describes Karna’s onslaught: he chases and routs the opposing forces—especially the Panchala great chariot-warriors—so thoroughly that the Pandava host is driven back in panic, compared to animals scattered by a wolf (and, in the extended simile, deer scattered by a lion).