Shloka 24
आ देवात् त्वत्समं तेषां न पश्यामि शृणोमि च । कुन्तीकुमार! इस भूमण्डलपर दूसरा कोई पुरुष तुम्हारे समान योद्धा नहीं है। यहाँसे देवलोकतक धनुष धारण करनेवाले जो कोई भी रणदुर्मद क्षत्रिय हैं, उनमेंसे किसीको भी मैं तुम्हारे समान न तो देखता हूँ और न सुनता ही हूँ ।।
ā devāt tvat-samaṁ teṣāṁ na paśyāmi śṛṇomi ca | kuntīkumāra! iha bhūmaṇḍale dvitīyo na kaścid api puruṣas tvat-samaḥ yoddhā | iha devalokāntaṁ yāvat dhanur-dhāriṇaḥ ye kecid raṇa-durmadāḥ kṣatriyās teṣāṁ madhye tvat-samaṁ na paśyāmi na śṛṇomi ca ||
संजय म्हणाला— कुंतीकुमारा! या पृथ्वीपासून देवलोकापर्यंत धनुष्य धारण करणारे जे युद्धोन्मत्त क्षत्रिय आहेत, त्यांच्यात तुझ्यासारखा कोणी मला न दिसतो, न ऐकू येतो. ब्रह्मदेवांनी प्रजांची सृष्टी केली आणि त्यांनीच ते महान धनुष्य गाण्डीवही निर्माण केले—ज्याने तू युद्ध करतोस, पार्था; म्हणून तुझ्या समकक्ष कोणी नाही.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the epic’s martial-ethical ideal that true excellence is recognized not merely by self-assertion but by credible witness: Sañjaya, as narrator, testifies that Arjuna’s prowess is unparalleled, framing him as a uniquely qualified agent in a dharma-charged war.
In Karṇa Parva’s battle account, Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra and highlights Arjuna’s supremacy among all bow-bearing warriors, intensifying the dramatic contrast between the Pāṇḍava champion and the Kaurava forces led by Karṇa.