Shloka 42

अर्जुनस्य शीघ्रप्रयाणं भीम-शकुनियुद्धं च

Arjuna’s Rapid Advance and the Bhīma–Śakuni Encounter

Devanagari script

प्रादुरासीदुभयतो राजन्‌ मध्यगते5हनि । नरश्रेष्ठ नरेश्वर! मध्याह्नकी उस बेलामें दोनों पक्षोंके हाथी, घोड़ों और मनुष्योंका संहार होने लगा ।। पजञ्चालास्तु महाराज त्वरिता विजिगीषव:

Transliteration

sañjaya uvāca | prādurāsīd ubhayato rājan madhyagate 'hani | naraśreṣṭha nareśvara madhyāhnike tu velāyāṃ dvayoḥ pakṣayoḥ hastināṃ aśvānāṃ manuṣyāṇāṃ ca saṃhāro 'bhavat || pañcālāstu mahārāja tvaritā vijigīṣavaḥ |

Translation

संजय म्हणाला—हे राजन्, दिवस मध्यावर येताच दोन्ही बाजूंनी भयंकर संहार प्रकट झाला। हे नरश्रेष्ठ, हे नरेश्वर, त्या मध्याह्नी दोन्ही सैन्यांतील हत्ती, घोडे आणि योद्धे मोठ्या संख्येने पडू लागले। आणि हे महाराज, पाञ्चाल विजयाची इच्छा धरून त्वरित पुढे सरसावले।

Word by Word

प्रादुरासीत्appeared/arose

उभयतःon both sides

राजन्O king

मध्यगतेwhen (it was) in the middle (i.e., midday)

अहनिon the day

नरश्रेष्ठO best of men

नरेश्वरO lord of men (king)

पञ्चालाःthe Panchalas

तुbut/indeed

महाराजO great king

त्वरिताःhastened/quick

विजिगीषवःdesiring to conquer

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sanjaya

Dhṛtarāṣṭra (implied by addresses rājan/nareśvara)

Panchalas

two armies/sides (ubhayato, dvayoḥ pakṣayoḥ)

elephants

horses

warriors/men

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes