Shloka 56
कृष्णोपदेशः, अर्जुनस्य क्षमा-याचनम्, कर्णवध-अनुज्ञा
Krishna’s Counsel, Arjuna’s Apology, and Authorization for Karṇa’s Slaying
Devanagari script
प्रत्युदुगम्य जवेनाशु साश्वारोहांस्तदारिहा । विविधान् विचरन् मार्गान् गदया समपोथयत्
Transliteration
pratyudugamya javenau s01bv01roh01s tad01rih01 | vividh01n vicaran m01rg01n gaday01 samapothayat ||
Translation
तेव्हा तो शत्रुसंहारक भीम त्वरित मोठ्या वेगाने पुढे जाऊन त्या अश्वारोह्यांना समोरासमोर भिडला. रणांगणातील विविध मार्गांत फिरत त्याने गदेने त्यांना चिरडून टाकले.
Word by Word
प्रत्युद्गम्यhaving gone forth to meet
प्रत्युद्गम्य:
Karta
TypeVerb
Rootप्रति-उद्-गम्
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि, अव्यय (पूर्वक्रिया)
जवेनwith speed
जवेन:
Karana
TypeNoun
Rootजव
Formपुं, तृतीया, एकवचन
आशुquickly
आशु:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootआशु
Formtrue
सhe
स:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
अश्वारोहान्horsemen
अश्वारोहान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्वारोह
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
Formtrue
अरिहाslayer of foes
अरिहा:
Karta
TypeNoun
Rootअरिहन्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
विविधान्various
विविधान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
विचरन्moving about, traversing
विचरन्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-चर्
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, एकवचन
मार्गान्paths, routes
मार्गान्:
Karma
TypeNoun
Rootमार्ग
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
गदयाwith a mace
गदया:
Karana
TypeNoun
Rootगदा
Formस्त्री, तृतीया, एकवचन
समपोथयत्he smashed, battered down
समपोथयत्:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-अप-उथ्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
sa f1jayaA
arih01 (unnamed foe-slayer)A
a5bv01roh01 (mounted warriors)G
gad01 (mace)M
m01rga (battlefield paths/lanes)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes