Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

कर्णनिधनश्रवणम् — Hearing of Karṇa’s Fall and Dhṛtarāṣṭra’s Lament

एवमेष क्षयो वृत्त: कर्णार्जुनसमागमे । महेन्द्रेण यथा वृत्रो यथा रामेण रावण:,सामात्यबान्धवो राजन्‌ कर्ण: प्रहरतां वर: । राजन! इस प्रकार कर्ण और अर्जुनके संग्राममें यह भारी संहार हुआ है। जैसे देवराज इन्द्रने वृत्रासुरको, श्रीरामचन्द्रजीने रावणको, नरकशत्रु श्रीकृष्णने नरक और मुरुको तथा भृगुवंशी परशुरामने तीनों लोकोंको मोहित करनेवाला अत्यन्त घोर युद्ध करके समरांगणमें रणदुर्मद शूरवीर कृतवीर्यकुमार अर्जुनको उसके भाई-बन्धुओंसहित मार डाला था, जैसे स्कन्दने महिषासुरका और रुद्रने अन्धकासुरका संहार किया था, उसी प्रकार अर्जुनने योद्धाओंमें श्रेष्ठ युद्धदुर्मद कर्णको द्वैरथयुद्धमें उसके मन्त्री और बन्धुओंसहित मार डाला

sañjaya uvāca | evameṣa kṣayo vṛttaḥ karṇārjunasamāgame | mahendreṇa yathā vṛtro yathā rāmeṇa rāvaṇaḥ, sāmātyabāndhavo rājan karṇaḥ praharatāṃ varaḥ |

संजय म्हणाला—राजन्, कर्ण-अर्जुनांच्या संग्रामात असा हा महाक्षय घडला; जसा महेन्द्राने वृत्राचा आणि रामाने रावणाचा वध केला. तसेच प्रहार करणाऱ्यांत श्रेष्ठ कर्णही, आपल्या मंत्र्यांसह व बंधु-बांधवांसह, नष्ट झाला.

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
एषःthis
एषः:
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षयःdestruction
क्षयः:
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Nominative, Singular
वृत्तःoccurred
वृत्तः:
TypeAdjective
Rootवृत्त
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle), वृत्/वृत्त (वृत्त = happened/occurred; from √वृत् 'to occur, to happen')
कर्ण-अर्जुन-समागमेin the meeting/battle of Karna and Arjuna
कर्ण-अर्जुन-समागमे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमागम
FormMasculine, Locative, Singular
महेन्द्रेणby Mahendra (Indra)
महेन्द्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootमहेन्द्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
वृत्रःVṛtra
वृत्रः:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
रामेणby Rāma
रामेण:
Karana
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Instrumental, Singular
रावणःRāvaṇa
रावणः:
Karma
TypeNoun
Rootरावण
FormMasculine, Nominative, Singular
स-अमात्य-बान्धवःtogether with ministers and kinsmen
स-अमात्य-बान्धवः:
TypeAdjective
Rootबान्धव
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
कर्णःKarna
कर्णः:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रहरताम्of those who strike/fight
प्रहरताम्:
TypeVerb
Rootप्र-हृ (√हृ)
FormPresent, 3rd, Plural, Parasmaipada, लट्, genitive plural used idiomatically with superlative: 'of those who strike/fight'
वरःbest
वरः:
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
K
Karna
A
Arjuna
M
Mahendra (Indra)
V
Vṛtra
R
Rāma
R
Rāvaṇa