Shloka 34
कर्णेन सैन्यस्थापनं तथा नानायुद्धसमवायः
Karna Reforms the Host and Multiple Duels Converge
इज्ितज्ञाश्व मगधा:ः प्रेक्षितज्ञाक्ष कोसला:,मगधदेशके लोग इशारेसे ही सब बात समझ लेते हैं, कोसलनिवासी नेत्रोंकी भावभंगीसे मनका भाव जान लेते हैं, कुरु तथा पांचालदेशके लोग आधी बात कहनेपर ही पूरी बात समझ लेते हैं, शाल्वदेशके निवासी पूरी बात कह देनेपर उसे समझ पाते हैं, परंतु शिबिदेशके लोगोंकी भाँति पर्वतीय प्रान्तोंक निवासी इन सबसे विलक्षण होते हैं। वे पूरी बात कहनेपर भी नहीं समझ पाते
ijitayajñāśva-magadhāḥ prekṣitayajñākṣa-kosalāḥ | magadhadeśake lokā īśāreṇaiva sarvaṃ vākyārthaṃ budhyante | kosalanivāsinaḥ netrayoḥ bhāvabhaṅgyā manobhāvaṃ jānanti | kuru-pāñcāladeśakāḥ ardhaṃ vacanaṃ uktamātreṇaiva pūrṇārthaṃ gṛhṇanti | śālvadeśanivāsinaḥ sarvaṃ vacanaṃ uktvāpi tadā budhyante | kintu śibideśīyānām iva parvatīya-prāntanivāsinaḥ sarvebhyaḥ vilakṣaṇāḥ | te sarvaṃ vacanaṃ uktvāpi na budhyante ||
कर्ण म्हणाला—मगधदेशातील लोक इशाऱ्यानेच सर्व समजतात; कोसलवासी डोळ्यांच्या भावभंगिमेतून मनातील भाव ओळखतात. कुरु आणि पांचाल अर्धी गोष्ट सांगितली तरी पूर्ण अर्थ जाणतात; शाल्व मात्र सर्व सांगितल्यावरच समजतात. पण पर्वतीय सीमाभागातील लोक—शिबींसारखे—सर्वांहून वेगळे: सर्व काही सांगितले तरीही त्यांना कळत नाही।
कर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights gradations of comprehension—some grasp meaning from hints or expressions, others need full explanation, and some fail even then—implying that effective counsel and strategy depend on knowing the listener’s capacity to understand.
Karna is speaking and characterizing different peoples by how quickly they understand speech and signs, using these comparisons to make a pointed remark about comprehension (and lack of it) among certain groups.